Sju Kej Braun, ambasadorka SAD u Crnoj Gori :
Činjenica da motivi i naručioci koji stoje iza mnogih napada na novinare i njihovu imovinu nijesu riješeni stvara atmosferu nesigurnosti.
Regioni - datum: 2012-06-07BRANKO PAVIĆEVIĆ SMATRA DA NIJE TREBALO GRADITI STAMBENO-POSLOVNI OBJEKAT NA LOKACIJI BIVŠEG HOTELA „AGAVA” Temelji na grobovima mučenika ■ Aprilski zemljotres 1979. godine srušio je „Agavu” upravo zbog toga što je izgrađena na groblju. Taj prostor prosto nije pogodan za gradnju jer zrači, tvrdi Pavićević Pojedine urbanističke lokacije u Baru, po svojoj hit poziciji, nose sa sobom i priču o nasleđu. Takav je slučaj i sa parcelom u neposrednoj blizini bivšeg hotela „Agava”, na prostoru borove šume, gdje je u vrijeme Drugog svjetskog rata bio smješten koncentracioni logor. Na tom prostoru podgorička kompanija „Zetagradnja”, po osnovu izmjene i dopune DUP-a Topolica 1, gradi stambeno-poslovne objekte. Pouzdano se zna da se na toj lokaciji nalaze grobovi nepoznatih mučenika. Jedan od logoraša Branko Pavićević, među Baranima poznat kao Branko Kuč, naglašava da su se grobovi pojavili još u periodu kad je građen hotel „Agava”.
– Nijesam zadovoljan ponašnjem vlasti prema nama logorašima, niti odnosom prema mjestu na kojem je logor bio. Godinama se odlaže gradnja spomen-obilježja. Onaj ko je odlučio da se 22.000 kvadrata, koliko je bilo predviđeno da se gradi spomen-obilježje, svede na dvije do tri hiljade, napravio je veliki grijeh. Ono što me takođe zabrinjava, a što mnogi u Baru znaju, pa čak i oni koji su to zemljište prodali, jeste da se na tom prostoru nalazilo groblje za koje bi se moglo reći da je sastavni dio crkvice kod Crvene banke, preko kanala Rena, sve do Carine. Kada smo gradili „Agavu” našli smo dosta kostiju, koje su bile sahranjene u sanducima od pečene gline. Aprilski zemljotres 1979. godine je srušio „Agavu” upravo zbog toga što je izgrađena na groblju. Taj prostor nije pogodan za gradnju jer to mjesto zrači – tvrdi Pavićević.
Predsjednik Udruženja boraca Nikola Masoničić kaže da već godinama, a posebno od 2003, nastoje da se uredi spomen-obilježje u borovoj šumi preko puta bivšeg hotela „Agava”. On podsjeća da je od početka septembra 1942. godine do kraja oktobra 1943. u Baru postojao koncentracioni logor kroz koji je prošlo oko 10.000 ljudi, žena i djece iz svih krajeva Crne Gore i dijela Srbije, a koji je pripadao italijanskoj okupacionoj zoni. Među internircima bilo je najviše Crnogoraca, a bilo je i Srba, Muslimana, Hrvata, Slovenaca, Rusa, Čeha, Roma i Jevreja.
– U logoru je rođeno dvoje djece. Više puta nakon rata pokretana je inicijativa da se podigne spomen-obilježje na mjestu gdje je bio logor, ali se ta plemenita zamisao još uvijek nije ostvarila. Urbanističkim planom predviđeno je bilo da se podigne spomen-park između hotela „Agava” i mora, odnosno između ulica Branka Čalovića i JNA, na prostoru od oko 20.000 kvadratnih metara. Taj plan je kasnije nekoliko puta korigovan i na kraju sveden na oko 4.000 kvadrata. Još 1972. godine izrađen je projekat uređenja tog prostora i podizanja spomen-prostora, uz učešće eminentnih jugoslovenskih umjetnika. Kasnije je formiran i Fond za izradu spomenika i uređenje spomen-parka, sastavljen od predstavnika Skupštine opštine i svih tadašnjih društveno-političkih organizacija. Nakon sakupljenih finansijskih sredstava počeo je rad na realizaciji tog projekta tek 1988. godine. Izgrađene su i oivičene saobraćajnice kroz spomen-park i obezbijeđeno desetak velikih gromada plemenitog kamena. Međutim, već sledeće godine, kada su radovi bili u toku, dolazi do nemira u Crnoj Gori, a godinu dana kasnije i do raspada države, pa i Fonda. Inflacija je pojela sakupljena finansijska sredstva, a veliki dio ugrađenog materijala i sve kamene blokove odnijeli su nepoznati počinioca – navodi Masoničić.
Prema njegovim riječima, polovinom 2003. godine izrađen je, i od žirija prihvaćen, novi projekat spomen-obilježja, prilagođen novom urbanističkom rješenju i finansijskim mogućnostima. U oktobru iste godine, na komemorativnom skupu povodom 60 godina od raspuštanja logora, najavljen je početak radova na realizaciji projekta. Tada je odlučeno da se pripremi „Zbornik sjećanja bivših interniraca”.
– Međutim, sve do danas nisu obezbijeđena sredstva za realizaciju ovog projekta i velike moralne obaveze ovog grada da obilježi mjesto najvećeg mučilišta u Crnoj Gori u toku Drugog svjetskog rata. Takođe, nisu obezbijeđena sredstva ni za štampanje „Zbornika”, iako su materijali za ovu publikaciju već pripremljeni –ističe Masoničić i dodaje da se zbog toga obratio i gradonačelniku Žarku Pavićeviću.
– Informisao sam ga o svemu, smatrajući da projekat nije interes i obaveza samo Udruženja boraca, već i ovog grada – kaže Masoničić.
Lokalna uprava nije zaboravila obećanja
Predsjednica SO Bar Branka Nikezić kaže da lokalna uprava nije zaboravila svoje obećanje kad je u pitanju obilježje za barski logor. Prema njenim riječima, po DUP-u Topolica 1 ispoštovano je ono što je i zahtijevano iz SUBNOR-a.
– Čim se izgradi saobraćajnica oko zgrada, pristupiće se gradnji spomen-obilježja za čiju je namjenu izdvojeno oko 3.500 kvadratnih metara – kaže Nikezićeva i dodaje da je sve urađeno u skladu sa zakonom.
– Zgrade koje se tamo sada grade su po DUP-u, a prostor za spomen-obilježje nije zauzet – naglasila je Nikezićeva.
Sačuvano samo betonsko korito
– Iz Opštine Bar je u tom logoru robovalo oko 600 lica. Iz logora je izvedeno i strijeljano ukupno 187 interniraca, od kojih 30 u Baru, 34 ih je umrlo u logoru, a maja 1943. iz logora je za zarobljene Italijane zamijenjeno 110 interniraca koji su stupili u NOVJ. Najveći broj interniraca od januara do avgusta 1943. godine odvođen je u Italiju, u tamošnje logore i zatvore, a 220 njih (najviše žena) 23. oktobra 1943. odveden je na prisilni rad u fabrike oružja kod Beča u Austriji. Logor se nalazio između sadašnjeg hotela „Sidro” i Ul. Branka Čalovića, na prostoru od oko 60.000 hiljada kvadratnih metara, a sastojao se od 28 baraka za internirce, kapaciteta po 100 osoba. Od objekata logora sačuvano je samo veliko betonsko korito koje je internircima služilo za pranje i umivanje – kaže Masoničić.
)){kind=small}
