Kalas: EU treba da obavi ključnu ulogu u postizanju trajnog mira između SAD i Irana

Evropska unija ima ključnu ulogu u obezbjeđivanju trajnog prekida vatre između Irana i Sjedinjenih Američkih Država, kao i u rješavanju zabrinutosti u vezi s nuklearnim ambicijama Teherana, izjavila je za POLITICO šefica evropske diplomatije Kaja Kalas.

- Od pomorskih operacija EU do teško stečenog stručnog znanja u oblasti nuklearne energije, Evropska unija može imati konkretnu ulogu u tome da svaki sporazum bude dugoročno održiv - rekla je Kalas u komentarima podijeljenim danas, dok je putovala u Islamabad na sastanke s pakistanskim rukovodstvom.

Posjeta Kalas dolazi nekoliko dana nakon što je Vašington postigao krhak sporazum s Teheranom o obustavi borbi i ponovnom otvaranju Hormuškog moreuza, koji je bio praktično blokiran oko tri mjeseca zbog prijetnji iranskim napadima na trgovačke brodove.

Evropske zemlje i Ujedinjeno Kraljevstvo pažljivo su izbjegavale bilo kakvu direktnu vojnu ulogu u iranskom sukobu, a njihovo odbijanje da dozvole korišćenje američkih baza na evropskom tlu za borbene operacije izazvalo je ozbiljne transatlantske tenzije i frustriralo američkog predsjednika Donalda Trampa, prenosi portal RTV.rs.

Ipak, Kalas smatra da EU – koja je imala značajnu ulogu u pregovorima o sada nevažećem sporazumu s Iranom o neširenju nuklearnog oružja, poznatom kao Zajednički sveobuhvatni akcioni plan (JCPOA) – sada može istupiti i pomoći u učvršćivanju prekida vatre i rješavanju nuklearnih pitanja.

- Uz pomoć Pakistana, trenutno je u toku krhka diplomatska inicijativa za produženje prekida vatre između SAD-a i Irana i ponovno otvaranje moreuza - rekla je ona uoči sastanaka s pakistanskim premijerom Šehbazom Šarifom, ministrom vanjskih poslova Muhamedom Išakom Darom i načelnikom odbrambenih snaga, feldmaršalom Sajedom Asimom Munirom.

„Ali svaki privremeni sporazum mora biti praćen dubljim razgovorima o nuklearnom pitanju, raketnim programima, posredničkim grupama i drugim temama“, dodala je Kalas.

Iranska postrojenja za nuklearna istraživanja oštećena su u američko-izraelskim napadima, ali zalihe obogaćenog uranijuma, koji se može koristiti za izradu nuklearnog oružja, i dalje se nalaze u zemlji. Međunarodna agencija za atomsku energiju, sa sjedištem u Beču, ranije je imala ključnu ulogu u nadzoru iranskog nuklearnog programa.

Međutim, s obzirom na to da je Tramp nezadovoljan evropskim stavom tokom rata s Iranom, nije jasno kakvu bi ulogu – ukoliko bi je uopšte imale – Sjedinjene Američke Države dodijelile evropskim institucijama u pregovorima nakon sukoba.

Saopštenje iz kancelarije Išaka Dara nakon sastanka nije pominjalo bilo kakvu buduću ulogu Evrope u tim pregovorima.