Šef UN za ljudska prava Volker Turk dobio drugi mandat, uprkos protivljenja SAD, Rusije i Izraela

Zemlje članice odbile su predlog SAD da se odloži glasanje do kraja iduće nedjelje, kao i ruski predlog da se Turkovmandat produži samo do kraja godine. U Generalnoj skupštini UN, od 193 zemalja članica, za ponovno imenovanje Turka glasalo se 144 "za" prema 10 "protiv" uz 13 uzdržanih.

Iako je dobio snažnu podršku, glasovi i govori takođe su pokazali zabrinutost što je generalni sekretar UN Antonio Gutereš imenovao Turka, austrijskog advokata, ovog mjeseca, posle privatnih konsultacija, bez javne rasprave, i to u momentu kada se i samom Guterešu bliži kraju njegovog 10-godišnjeg mandata.

Posao šefa UN za ljudska prava je nezgodan sam po sebi, zahtijeva da se govori protiv kršenja ljudskih prava od strane vlada zemalja koje su članice svjetske organizacije, navodi agencija AP.

Na primjer Turkje oštro kritikovao rusku invaziju Ukrajine 2022. godine.

Turkov mandat koji je trebalo da istekne 11. oktobra naišao je na protivljenje nekih zemalja zbog njegovih kritika izraelskih napada u Gazi i njegovog pristupa kineskom suzbijanju ujgurske manjine.

Ni jedan od Turkovih prethodnika nije odslužio dva puna mandata, od kada je to mjesto formirano 1993. godine.

Zamjenik američkog ambasadora Džef Bartos upozorio je pre glasanja da bi ponovno imenovanje Turka pokazalo da je Generalna skupština nefunkcionalna.

- Nemojte se zavaravati ako ova skupština toleriše prekoračenje procedure, tajne dogovore i zloupotrebu UN položaja biće posljedica. SAD će odmah pnoovo preispitati svoje angažovanje, učestvovanje i finansiranje - rekao je zamjenik ambasadora.

Administracija predsjednika Donalda Trampa već duguje UN-u gotovo četiri milijardi dolara za redovna plaćanja i za odvojeni budžet za mirovne operacije UN.

Zamjenik ruskog ambasadora Dmitrij Šumakov rekao je da je Gutereš unio razdor među članove UN i optužio Turka za političku pristrasnost i promovisanje zapadnih geopolitićkih interese pod pričom o zabrinutosti za ljudska prava.

Govoreći u ime Evropske unije irski ambasador pri UN Fergal Mitren ponovo je potvrdio punu podršku tog bloka za Turka.

- Evropska unija veruje da je Turk ispunio odgovornosti koje su mu povjerene efektivno i sa integritetom na objektivan i neselektivan način posljednje četiri godine - rekao je Miten.

Irski ambasador je dodao da Turk preuzima drugi mandat, "u vrijeme kada se nemilosrdno umnožavaju prepreke i kršenja ljudskih prava, i kada promocija i zaštita svih ljudskih prava postaje još više osporavana".

Gutereš, čiji se drugi petogodišnji mandat završava 31. decembra, poslao je pisma regionalnim grupama UN ovog mjeseca, u kojim ih je obavijestio o namjeri da ponovo imenuje Tirka. Afrička grupa nije imala primjedbi, ali latinoameričke zemlje imale su nekoliko primjedbi, uključujući Nikaragvu, Argentinu i Paragvaj.

Pred glasanje izraelsko ministarstvo spoljnih poslova nazvalo je Guterešovo djelovanje u korist drugog mandata za Turka, "najnovijim moralnim propustom generalnog sekretara UN", navodeći preko društvenih mreža da bi taj izbor trebalo da bude ostavljen Guterešovom nasljedniku.

- Posle višegodišnje pristrasnosti protiv Izraela treba da slijedi odgovornost, a ne mijenjanje pravila - navelo je izraelsko ministarstvo.

Portparol UN Stefan Dižarik rekao je da je Gutereš slijedio rezoluciju 1933 kojom je uspostavljen visoki komesar UN za ljudska prava i koja ostavlja mogućnost za drugi mandat.

- Generalni sekretar radi stvari na vrlo transparentan način, slijedeći pravila i svoja ovlašćenja. Konsultacije su održane sa zemljama članicama pre ovoga i sa regionalnim grupama - rekao je Dižarik novinarima juče.

Kao komesar UN za ljudska prava, Turk, koji je dugo kao funkcioner UN radio sa Guterešom u sjedištu UN u Njujorku, izrazio je zabrinutost oko raznih pitanja u Kini, koja se kreću od sudbine zatvorenih pojedinaca kao što je umjetnik Gao Džen, advokat Ju Venšeng i medijski mogul Džimi Lai, kontra terorizma i prakse asimilacije etničkih manjina kao što su Ujguri u regionima Sinđang, Unutrašnja Mongolija i Tibet.

Kritičari kažu da je mogao da uradi više, da nastavi ispitivanje izvještaja koje je objavila njegova prethodnica, bivša čileanska predsjednica Mišel Bašle, u kome je rečeno da je kinesko diskriminatorsko pritvaranje Ujgura i drugih uglavnom muslimanskih etničkih grupa u Sinđangu moglo da se smatra zločinom protiv čovječnosti.

Turk se takođe nije pridružio nezavisnim UN stučnjacima za ljudska prava koji su optužili Izrael za genocid protiv Palestinaca tokom izraelskog rata protiv Hamasa u Gazi. Izrael žustro negira te tvrdnje.

Bivši šef Hjuman ratjs voča Ken Rot rekao je da je najveća mrlja na Tirkovoj reputaciji - potpuno napuštanje Ujgura.