Šta je omega blok koji je u Evropi uzrokovao intenzivan toplotni talas

Ovaj fenomen je dobio ime po tome što izgledom podsjeća na veliko grčko slovo omega (Ω). Riječ je o polju toplog i stabilnog visokog vazdušnog pritiska (anticiklona), koje ostane "zarobljeno" između dva sistema niskog pritiska (ciklona) s njegove lijeve i desne strane.

Kako dolazi do "blokade" vremena

Izraz "blok" odnosi se na pojavu u kojoj je toplo polje visokog pritiska nepomično i blokirano. U normalnim okolnostima, snažna vazdušna struja u atmosferi, poznata kao mlazna struja, neprekidno prenosi vremenske sisteme sa zapada na istok, donoseći smjenu sunca i kiše.

Međutim, tokom omega bloka, taj uobičajeni tok biva poremećen. Mlazna struja počinje naglo da krivuda daleko ka sjeveru i jugu, izolujući spomenute sisteme pritiska. Usred slabijih upravljačkih vjetrova i specifičnih temperaturnih kontrasta u atmosferi, stvara se ovaj sporo pokretni, "zaključani" vremenski obrazac.

Rezultat toga je vreo i nepokretan vazduh koji danima stoji iznad istog područja. Omega blokovi obično traju između tri i deset dana, ali u ekstremnim slučajevima mogu potrajati i sedmicama.

Pakao u Italiji: Upaljen crveni alarm – već ima žrtava

Efekat toplotne kupole

U samom centru ovog fenomena, ispod polja visokog pritiska, vrijeme postaje ekstremno toplo i suvo. Visok pritisak poput poklopca sprečava formiranje oblaka, što rezultira potpuno vedrim i sunčanim nebom, a to omogućava temperaturama da neprestano rastu.

Upravo ove okolnosti trenutno "prže" Francusku i Španiju, gdje su temperature premašile 40 stepeni Celzijusa. S druge strane, u regijama koje se nalaze unutar sistema niskog pritiska, koji s obje strane uokviruju ovaj toplotni talas, veća je vjerovatnoća za hladnije i kišovito vrijeme.

Najbolji primjer za to je Velika Britanija, koja se našla na samoj granici između sistema visokog pritiska i hladnijeg vazduha na sjeverozapadu. Prema podacima britanske meteorološke službe (Met Office), to donosi intenzivne vrućine na jugu i istoku zemlje, dok su na sjeveru i zapadu zabilježene znatno niže temperature i kiša.

Veza s klimatskim promjenama

Naučnici se još uvijek nisu u potpunosti usaglasili oko toga kako tačno klimatske promjene utiču na učestalost samih atmosferskih blokada poput ove.

Međutim, globalni naučni konsenzus je potpuno jasan: klimatske promjene dokazano povećavaju učestalost i intenzitet samih toplotnih talasa. Emisije gasova s efektom staklene bašte, koje nastaju uglavnom sagorijevanjem uglja, nafte i plina, zagrijale su planetu za 1,3 stepena u odnosu na predindustrijsko doba.

Ta viša polazna tačka znači da svaki novi toplotni talas kreće s višeg nivoa i dostiže mnogo više temperature.

- Evropa sada prolazi kroz toplotne talase koji su za dva do četiri stepena topliji nego što bi bili bez globalnog zagrijavanja koje je izazvao čovjek - objasnila je Clair Barnes, naučna saradnica za ekstremne vremenske prilike i klimu na Imperial Collegeu u Londonu.

Kao krajnji rezultat, kada se poklope prirodni atmosferski fenomeni poput omega bloka, vrućina koja iz njih proistekne postaje znatno intenzivnija i opasnija, prenose agencije.