Tinejdžer optužen da je u Poljskoj sprovodio sabotaže za Rusiju

Osumnjičeni, identifikovan kao Ilija K. u skladu sa poljskim zakonima o zaštiti privatnosti, tereti se za 47 krivičnih djela počinjenih između novembra 2024. i avgusta 2025. godine, kada je uhapšen, piše BBC.

Među navodnim sabotažama bilo je i skrnavljenje spomenika posvećenih poljskim žrtvama Ukrajinske ustaničke armije (UPA), organizacije koja je tokom Drugog svjetskog rata učestvovala u ubistvu desetina hiljada Poljaka, poznatom kao Volinjski masakr.

- Cilj je bio da se podstaknu etničke tenzije između Poljske i Ukrajine - saopštila je poljska Agencija za unutrašnju bezbjednost (ABW), a prenio BBC.

Tužilaštvo je navelo da je osumnjičeni djelovao iz finansijskih, a ne ideoloških razloga, ali da je većina navodnih aktivnosti bila „u korist strane obavještajne službe“.

ABW je u maju saopštila da je prošle godine pokrenula 48 istraga zbog špijunaže, što je više nego dvostruko u odnosu na 2024. godinu. Agencija je navela da su ruske tajne službe bile usmjerene na narušavanje međunarodnog ugleda Poljske i iskorišćavanje „istorijskih etničkih sukoba, prije svega u poljsko-ukrajinskim odnosima“.

Osamnaestogodišnjak je optužen i da je pripremao napad dronom na vozilo poljskog predsjednika Karla Navrockog tokom prošlogodišnje parade povodom Dana oružanih snaga Poljske u Varšavi, 15. avgusta. Uhapšen je tri dana prije održavanja događaja, navodi se.

Ako bude proglašen krivim, osumnjičenom prijeti doživotna kazna zatvora. ABW tvrdi da je navodno regrutovao druge osobe za izvršenje krivičnih djela i da ih je plaćao kriptovalutama registrovanim u Rusiji i Kini.

Prema navodima tužilaštva, Ilija K. je zadatke dobijao od neidentifikovane osobe putem aplikacije za razmjenu poruka, a zatim je slao fotografije kao dokaz da ih je izvršio.

Slučaj u Poljskoj dio je šireg trenda ruskih hibridnih operacija u Evropi, koje obuhvataju sabotaže, sajber napade, širenje dezinformacija i pokušaje podsticanja društvenih podjela. Evropske bezbjednosne službe posljednjih godina upozoravaju na sve češće korišćenje „posrednika“ – pojedinaca regrutovanih preko interneta koji za novac izvode akcije poput paljenja objekata, vandalizma ili napada na infrastrukturu.

Njemački list Bild objavio je da su početkom juna na srpsko-mađarskoj granici uhapšeni „jednokratni“ ruski agenti, koji su planirali podmetanje eksploziva u Njemačkoj. Kod njih je, navodno, pronađen eksploziv. Portparol njemačkog ministarstva unutrašnjih poslova u odgovoru za N1 naveo je da ne može da iznosi više detalja dok je istraga u toku.

Sličan obrazac pojavio se i u slučaju koji je povezao Srbiju sa istragama u Francuskoj i Njemačkoj. Prema navodima evropskih istražitelja i sudskim dokumentima u Srbiji, pojedinci iz Srbije bili su angažovani za akcije čiji je cilj, kako se sumnja, bio izazivanje međunacionalnih tenzija – među njima i postavljanje svinjskih glava ispred džamija u Parizu, kao i skrnavljenje jevrejskih objekata. Francuski istražitelji sumnjali su da iza tih akcija stoji ruska obavještajna mreža.

Sličan obrazac istraživan je i na Balkanu. U Srbiji je pažnju privukao slučaj borbeno-taktičkog kampa kod Loznice, u kojem su, prema navodima srpskih vlasti, obučavani državljani Moldavije i Rumunije.

Slučaj se pojavio nakon upozorenja moldavskih vlasti da su pojedinci povezani sa Rusijom pokušavali da organizuju obuke za izazivanje nereda u Moldaviji.