Najčešće slavljeni praznik na svijetu: Svakih pet i po dana neka zemlja obilježava nezavisnost od Britanije

Njeno stvaranje započelo je uspostavljanjem engleskih prekomorskih posjeda i trgovačkih ispostava od kraja 16. do početka 18. vijeka.

Godine 1922. u Britanskoj imperiji živjelo je oko 458 miliona stanovnika, odnosno petina tadašnje svjetske populacije, na površini od 33.700.000 kvadratnih kilometara, što je činilo skoro četvrtinu kopna na Zemlji.

Ukupno 65 država i teritorija proglasilo je nezavisnost od Britanskog Carstva ili Ujedinjenog Kraljevstva kroz istoriju, a kada se ti datumi posmatraju unutar jedne kalendarske godine, proizilazi da svakih pet do šest dana jedna zemlja slavi nezavisnost od Britanije.

U cjelokupnoj istoriji, nezavisnost od Velike Britanije proglašavana je u prosjeku svakih 1.320 dana, odnosno svake 3,6 godine, računajući period od prvog proglašenja — Sjedinjenih Američkih Država 1776. godine — do posljednjeg, Južnog Sudana 2011. godine.

Međutim, ovaj prosjek značajno varira u zavisnosti od istorijske epohe.

Kada se Britanska imperija ubrzano raspadala, učestalost proglašenja nezavisnosti bila je neuporedivo veća.

Tokom zlatnog doba dekolonizacije (1945–1980) nova država je proglašavala nezavisnost u prosjeku svakih 263 dana, odnosno za manje od devet mjeseci.

Tokom rekordne 1960. godine nezavisnost je proglašavana svakih 91 dan — bivše kolonije su se osamostaljivale približno svaka tri mjeseca.

Istorija pamti trenutke kada su se države osamostaljivale u razmaku od samo 24 časa. Najbolji primjer su Pakistan (14. avgust 1947.) i Indija (15. avgust 1947.), koje su nezavisnost proglasile dan za danom.

Najviše proglašenja nezavisnosti bilo je u julu i oktobru — po devet, odnosno približno jedno na svaka 3,4 dana.

U avgustu i septembru nezavisnost slavi po sedam zemalja, odnosno približno svaka 4,4 dana. U martu postoje ukupno tri proslave, odnosno po jedna na svakih deset dana — Gana, Mauricijus i Bangladeš — kao i u aprilu (Zimbabve, Sijera Leone i Južna Afrika — Dan slobode) i maju (Jordan, Gvajana i Južna Afrika — Dan republike). Južna Afrika je stekla nezavisnost 31. maja, ali danas prvenstveno obilježava Dan slobode 27. aprila.

U avgustu, od 14. do 19. dana mjeseca, za samo šest dana čak četiri velike države proglasile su nezavisnost od Britanije — Pakistan 14. avgusta, Indija 15. avgusta, Avganistan 19. avgusta, dok Jamajka slavi nezavisnost u ovom periodu, prvog ponedjeljka u mjesecu.

Prvog dana oktobra nezavisnost istovremeno slave tri države — Kipar, Nigerija i Tuvalu.

Po kontinentima, u Africi je od 1922. do 2011. godine nezavisnost proglasilo 20 država, u Aziji i na Bliskom istoku 19, u Sjevernoj i Srednjoj Americi i na Karibima 13 država, u Okeaniji 10, a u Evropi i Južnoj Americi četiri države (Irska, Malta, Kipar i Gvajana).

Slučaj Mauricijusa

Iako je Mauricijus zvanično proglasio nezavisnost 12. marta 1968. godine mirnim političkim putem, ta sloboda imala je visoku cijenu.

Tokom pregovora u Londonu 1965. godine, britanska vlada postavila je jasan uslov — Mauricijus može dobiti nezavisnost samo ukoliko se odrekne arhipelaga Čagos, grupe strateških ostrva u Indijskom okeanu.

Mauricijus je pod pritiskom pristao i dobio kompenzaciju od tri miliona funti. Britanci su potom, tri godine prije nezavisnosti Mauricijusa, 1965. godine, izdvojili Čagos i proglasili ga svojom kolonijom pod nazivom Britanska teritorija Indijskog okeana.

Nakon preuzimanja Čagosa, Britanci su sklopili tajni hladnoratovski sporazum sa Sjedinjenim Američkim Državama.

Najveće ostrvo arhipelaga, Dijego Garsija, ustupljeno je Amerikancima za izgradnju jedne od najvažnijih vojnih i vazduhoplovnih baza na svijetu.

Između 1968. i 1973. godine Velika Britanija je nasilno i potpuno deportovala cjelokupno autohtono stanovništvo — oko 2.000 Čagosa — na Mauricijus i Sejšele.

Ostrva su pretvorena u strogo čuvanu vojnu zonu.

Mauricijus je decenijama tvrdio da je odvajanje Čagosa bilo nezakonito i protivno međunarodnom pravu o dekolonizaciji.

Međunarodni sud pravde u Hagu donio je odluku da je britanska uprava nad Čagosom nelegalna i da Britanija mora što prije vratiti arhipelag Mauricijusu. Generalna skupština Ujedinjenih nacija ogromnom većinom podržala je ovu presudu.