Istraživanje: Jajnici izgleda dobijaju potpuno novu ulogu posle menopauze

Svi znamo šta je menopauza – period kada ženski reproduktivni sistem prestaje da oslobađa jajne ćelije, pa se dugo smatralo da jajnici nakon toga praktično prestaju da imaju važnu funkciju.

Međutim, reproduktivni biolog, Frančeska Dankan smatra da je takvo shvatanje previše pojednostavljeno.

Ona je pokušala da otkrije šta se dešava sa jajnicima nakon što prestanu da proizvode jajne ćelije. Ispostavlja se da oni ne „odlaze u penziju“, već preuzimaju novu ulogu.

Kako se životni vijek produžava, sve je više žena koje veliki dio života provedu nakon menopauze, a njihova tijela nauka još uvijek ne razumije u potpunosti.

Nova studija na miševima, objavljena u časopisu Molecular Human Reproduction, koju je Dankan sprovela na Univerzitetu Nortvestern u Ilinoisu zajedno sa timom istraživača iz SAD, pokazuje da jajnici nakon menopauze nisu nimalo neaktivni.

Ovi rezultati poklapaju se sa nalazima još jednog istraživanja koje je Dankan sprovela na 28 žena u postmenopauzi, a koje još nije prošlo stručnu recenziju. U toj studiji pokazalo se da se proteini koje proizvodi tkivo jajnika razlikuju među ženama različitih starosnih grupa, prenosi Science alert.

Da su jajnici zaista potpuno „neaktivni“ nakon završetka reproduktivnog perioda, takve razlike ne bi postojale.

Iako istraživanja na miševima ne mogu u potpunosti objasniti šta se dešava u ljudskom organizmu, zbog slične evolutivne istorije mogu pružiti važne smjernice.

Nova uloga jajnika

U istraživanju su naučnici uklonili jajnike miševima starim dva, 18 i 24 mjeseca, pri čemu je svaka starosna grupa predstavljala različitu fazu reproduktivnog ciklusa.

Kod miševa reproduktivna funkcija jajnika uglavnom prestaje oko druge godine života. Njihova menopauza nije praćena naglim padom estrogena kao kod ljudi, ali ima druge sličnosti.

Tkivo jednog jajnika svakog miša analizirano je pod mikroskopom kako bi se proučila njegova građa, dok je drugi jajnik korišćen za analizu RNK, kojom se može utvrditi ne samo koji su geni prisutni u tkivu, već i koji aktivno učestvuju u proizvodnji proteina.

Očekivano, pokazalo se da reproduktivne funkcije slabe sa godinama. Stariji miševi imali su manje folikula, a promijenio se i raspored ćelijskog tkiva i kolagena.

Međutim, to ne znači da su jajnici potpuno prestali da rade. Naprotiv, čini se da preuzimaju novu funkciju.

„Analize su pokazale prelazak sa reproduktivne funkcije na obrazac u kojem dominiraju imunološki procesi“, naveli su autori studije.

Kod miševa nakon završetka reproduktivnog perioda zabilježen je povećan broj T-limfocita, makrofaga i višejedarnih džinovskih ćelija u jajnicima.

Mogući uticaj na starenje organizma

Iako su jajnici starijih miševa izgledali i funkcionisali veoma drugačije od jajnika mladih životinja, imali su i potpuno drugačiji obrazac aktivnosti gena, slično onome što je Dankan uočila kod žena u postmenopauzi.

To ukazuje da jajnici nastavljaju da prolaze kroz molekularne promjene čak i nakon što njihova reproduktivna uloga prestane.

Prema istraživačima, oni tada počinju da funkcionišu kao organ sličan imunološkom sistemu, koji učestvuje u upalnim procesima.

„Ovi nalazi dovode u pitanje pretpostavku da su jajnici nakon završetka reproduktivnog perioda neaktivni. Umjesto toga, izgleda da dobijaju imunološki identitet koji može imati endokrini i parakrini uticaj na starenje čitavog organizma“, zaključili su autori.

Otkriće bi moglo imati važan značaj za zdravstvenu zaštitu žena nakon menopauze, posebno onih kojima su jajnici hirurški odstranjeni.