Amandmani Zajednice opština na Zakon o lokalnoj samoupravi: Zbog dugova opština ne blokirati dobijanje statusa grada

Amandmani su, kako su saopštili iz Zajednice, u najvećem broju usmjereni na usklađivanje sa Ustavom Crne Gore i Evropskom poveljom o lokalnoj samoupravi. Zajednica opština traži brisanje odredbe kojom se onemogućava opštini sticanje statusa grada zbog poreskih i drugih dugova prema državi.

– Ovakvo uslovljavanje suprotno je Ustavu i Evropskoj povelji o lokalnoj samoupravi kojim se građanima jemči pravo na lokalnu samoupravu, a grad je jedan od njenih oblika. Osim toga, činjenica je da najveći broj opština ima poreski dug prema državi koji je u velikom dijelu uzrokovan višedecenijskim prenošenjem ili povjeravanjem opštinama centralnih nadležnosti za šta nikada nisu bila obezbjeđena finansijska sredstva iz državnog budžeta, bez obzira na izričitu zakonsku obavezu. Takođe, tražimo brisanje uslova po kome opština, da bi postala grad, mora imati administrativne kapacitete za poslove koji joj „mogu biti“ preneseni ili povjereni zato što zavisi od buduće neizvjesne okolnosti pa je zato suprotan ustavnom principu pravne sigurnosti i vladavine prava. Uslovi za sticanje statusa grada moraju biti precizni i podložni dokazivanju u postupku, što ovdje nije slučaj. I odredbu kojom se predviđa mogućnost osnivanje gradske opštine treba brisati jer nije uređen njihov pravni status, poslovi, organi, način izbora organa, finansiranje i drugo, što predstavlja pravnu prazninu koja dovodi do protivustavne pravne nesigurnosti – navode iz Zajednice. 

Ukazuju i na neizvršivost odredbe po kojoj se izbor organa mjesne zajednice u cjelosti uređuje statutom, jer se pojedina pitanja procedure izbora ne mogu urediti statutom, već samo zakonom. Iz Zajednice traže brisanje odredbe kojom se propisuje obaveza opština da finansiraju veliki dio sistema socijalne i dječje zaštite, jer to spada u izvornu nadležnost države.

– Ovim bi se kršilo ustavno pravo opština na budžet i autonomiju i Evropska povelja koja propisuje da lokalne vlasti imaju pravo na adekvatna finansijska sredstva kojima mogu slobodno raspolagati u okviru svojih ovlašćenja a produbio bi se i problem ostvarivanja njihovih osnovnih funkcija zbog višedecenijskog sistematskog uskraćivanja finansijskih sredstava po istom principu. Kod odredbe da se predsjednik opštine može razriješiti ako ne obavlja prenesene ili povjerene poslove države, Zajednica amandmanom traži da se predsjedniku predhodno omogući izjašnjenje o razlozima njihovog nevršenja. To bi pomoglo da se postupak prenošenja i povjeravanja uskladi sa ustavom i zakonom, to jeste da se obezbjede obavezna finansijska sredstva – kažu iz Zajednice. 

Zajednica predlaže da bi zakonom bilo bi neophodno omogućiti obavljanje poslova glavnog administratora, glavnog gradskog arhitekte, zaštitnika imovinsko pravnih interesa opštine, starješine organa uprave ili službe, kao i lokalnog službenika – i na teritoriji druge opštine. Predlažu i brisanje odredaba kojim se povređuje ustavno pravo na autonomiju a koje mogu da izazovu ozbiljnu materijalnu štetu.

– Takav je slučaj sa odredbom kojom se Vladi omogućava poništenje lokalnih skupštinskih odluka kada se sjednica održi sa manjim kašnjenjem ili uz manje povrede procedure ili odredba kojom su prošireni razlozi za razješenje predsjednika opštine zbog nepodnošenja velikog broja novih izvještaja od kojih je većina već sadržana u njegovom godišnjem izvještaju o radu i radu lokalne uprave. Ozbiljnu povredu Ustava predstavlja i odredba da će Vlada skratiti mandat lokalnoj skupštini koja ne izabere predsjednika opštine u roku od 30 dana nakon konstituisanja jer Vlada može samo raspustiti skupštinu opštine ako duže od šest mjeseci ne funkcioniše, ali ne i skratiti joj mandat. Propisivanjem najvišeg iznosa odborničke naknade, i to u znatno većem iznosu od sadašnjeg u većini opština, koji one inače utvrđuju u skladu sa svojim finansijskim mogućnostima, takođe se povređuju njihova ustavna prava na autonomiju, budžet i samostalnost – navode iz Zajednice.