Objavljeni podaci o istraživanju i razvoju za period 2021–2024: Obnovljen sistem zvanične statistike i potvrđen rast ulaganja u nauku

Kako je saopšteno iz MPNI, objavljivanje podataka predstavlja završetak jednog od najznačajnijih procesa u oblasti naučnoistraživačke djelatnosti u posljednjih nekoliko godina.

- Objavljivanje ovih podataka predstavlja završetak jednog od najznačajnijih procesa u oblasti naučnoistraživačke djelatnosti – uspostavljanja potpuno novog sistema zvanične statistike istraživanja i razvoja u Crnoj Gori, usklađenog sa OECD Frascati metodologijom i standardima Evropskog statističkog sistema - navodi se u saopštenju.

Nakon što je Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija preuzelo ulogu zvaničnog proizvođača statistike istraživanja i razvoja, tokom 2025. godine sproveden je složen proces razvoja metodologije, uspostavljanja statističkog sistema, kao i prikupljanja i validacije podataka.

Pored redovnog istraživanja za referentnu 2024. godinu, retrospektivno su obrađeni i podaci za 2021, 2022. i 2023. godinu, čime je omogućena potpuna analiza trendova u oblasti istraživanja i razvoja.

- Najvažniji rezultat ovog procesa nije samo objavljivanje podataka za četiri godine, već činjenica da je Crna Gora dobila održiv i kontinuiran sistem zvanične statistike istraživanja i razvoja, koji će omogućiti donošenje javnih politika zasnovanih na pouzdanim podacima i kvalitetnije strateško planiranje razvoja nauke, istraživanja i inovacija - ističu iz ministarstva.

Objavljeni podaci potvrđuju kontinuiran rast budžetskih izdvajanja države za nauku, ali i značajan napredak kada je riječ o ljudskim resursima u istraživanju i razvoju.

Prema zvaničnoj statistici, ukupan broj zaposlenih u istraživanju i razvoju, izražen kroz ekvivalent pune zaposlenosti (FTE), povećan je sa 559,5 u 2021. godini na 945,7 u 2024. godini. U istom periodu broj istraživača porastao je sa 362,3 na 607,8 FTE.

Posebno je naglašena uloga sektora visokog obrazovanja, koji predstavlja okosnicu crnogorskog istraživačkog sistema. Tokom 2024. godine ovaj sektor učestvovao je sa više od 71 odsto ukupnog istraživačkog osoblja i čak 82 odsto svih istraživača u zemlji.

Ipak, analiza ukazuje i na izazove koji predstoje u narednom periodu.

- Iako država kontinuirano povećava budžetska ulaganja, ukupna ulaganja u istraživanje i razvoj i ulaganja poslovnog sektora pokazuju određene oscilacije, što potvrđuje potrebu za dodatnim jačanjem saradnje nauke i privrede i podsticanjem privatnih investicija u istraživanje i razvoj - navodi se u saopštenju MPNI.

Iz ministarstva ocjenjuju da će za dalji razvoj nacionalnog istraživačkog sistema biti neophodno snažnije uključivanje privrede u aktivnosti istraživanja i razvoja, kako bi se povećala konkurentnost i ubrzao transfer znanja između nauke i privrede.

Statistika istraživanja i razvoja u Crnoj Gori za period 2021–2024 dostupna je na zvaničnoj internet stranici Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija.