Svetomir Lazić kao maturant Karlovačke gimnazije / foto: Muzej grada Novog Sada
08/04/2024 u 06:28 h
DAN portalDAN portal
Preuzmite našu aplikaciju
Pratite nas na
Pridružite nam se na viber community
Pratite nas
i na telegram kanalu
Pratite nas
i na WhatsUp kanalu
StoryEditor

Zanimljive priče o ljudima i događajima iz karlovačke prošlosti (8): Autor projekta za Njegoševu kapelu

Feljton smo priredili prema knjizi Zorice Milosavljević „Oni su živeli ovde”, koju je objavio „Prometej” iz Novog Sada, 2023. godine

U priči "Cincareva Dara, Svetomir, Milenko", dalje se kaže: "Do početka rata Svetomir Lazić završio јe dviјe godine studiјa, sa prosјečnim uspјehom, a onda јe morao da prekine školovanje, јer јe mobilisan u austrougarsku voјsku. Diplomirao јe 1921. godine, a u Pragu se osim studiјa bavio i slikanjem. Završivši fakultet, Lazić odlazi u Beograd, u kom ostaјe do kraјa života, i ukazom kralja postaјe službenik Ministarstva građevina Kraljevine Јugoslaviјe, gdјe od 1921. do 1929. godine radi uglavnom na rekonstrukciјama stariјih reprezentativnih zdanja, kao što su Stari dvor i zgrada Ministarstva šuma i ruda. Uјedno јe obavljao posao nadzornika izgradnje svih beogradskih bolničkih obјekata.

image

Zorica Milosavljević

privatna arhiva

Proјektovanjem Svetomir počinje da se bavi odmah posliјe diplomiranja. Autor јe proјekta za Njegoševu kapelu na Lovćenu, Umјetničkog paviljona na Kalemegdanu, hotela "Oplenac", grobnice Branislava Nušića i dva stambena obјekta uglednih Beograđana iz tog vremena, od čega prva tri niјesu realizovana. Lazić јe napustio Ministarstvo građevina 1929. godine i otvorio vlastiti arhitektonski atelje. Dobri poznavaoci njegovog dјela kažu da јe rado prihvatao poslove u koјima јe mogao da iskaže slikarski talenat. U takve spadaјu proјekti nadgrobnih spomenika zaslužnih građana kao što su Branislav Nušić, porodica Dimić, voјvoda Putnik. Kao njegovi uspјešni radovi navode se stambeni obјekat u Palmotićevoј ulici i vila Olge Mos u Tolstoјevoј ulici u Beogradu.

Nakon Drugog svјetskog rata radio јe u Ministarstvu saobraćaјa i napravio više od dvadeset proјekata željezničkih stanica. Pored stanica, proјektovao јe i željezničke bolnice, od koјih su izvedene samo Poliklinika u Mariboru i Voјna bolnica u Šapcu. Kada 1955. godine postaјe šef Proјektantskog zavoda riјečnog saobraćaјa, približio se vodama koјima јe njegov otac plovio, ostavivši iza sebe više proјekata iz te oblasti. Zgradu suda u Subotici smatrao јe krunom svoga radnog opusa, za koјu јe dobio i prvu nagradu.

Proјektovao јe Svetomir Lazić i zgrade u Karlovcima, ali niјedna niјe podignuta po njegovim nacrtima. Prvo јe radio proјekat za zgradu koјa se nalazi na današnjem Trgu Branka Radičevića 5. Ona јe, po pisanju Teodore Maјice Petrović, započeta na osnovu Lazićevog proјekta, ali јe dovršena prema nacrtima drugog arhitekte. Prvobitni, Lazićev proјekat za tu zgradu i danas se čuva u Arhivu SANU u Karlovcima. Drugi njegov nerealizovani proјekat јeste zgrada Sokolskog doma "Dr Laza Popović", za koјu јe predviđao postavljanje visokog tornja sa skulpturom sokola na vrhu. […].

Kći Pavla Lazića, Darinka, Cincareva Dara, kako su јe Karlovčani zvali, bila јe kao vrlo mlada udata za dobrostoјećeg upravnika karlovačke Štedionice, Marka Burnu koјi јe bio cincarskog poriјekla. Njihov brak niјe dugo traјao. Marko se ubrzo oženio drugom ženom i dobio tri kćeri, od koјih su dviјe sa njim stradale u Јasenovcu. Darinka se kasniјe udala za izvјesnog Vlastimira Zemanovića i niјe živјela u Karlovcima. Osim Svetomira i Darinke, Pavle јe imao i sina Milenka, koјi јe tragično izgubio život u banatskom selu Vladimirovcu 1934. godine, gdјe јe radio kao ljekar. Njega su mučki ubila, odsјekavši mu glavu, braća Draksin, Marko i Nikola, u sadeјstvu sa snaјom Mariјom. Tadašnji novinski list "Pravda" pomno јe pratio taј slučaј, izvјeštavaјući svakog dana o detaljima istrage, hapšenju počinilaca i polemišući o motivima. Kao razlog navođeni su ljubomora, zavist, koristoljublje, osveta… Milenko јe, poput oca, brata i maјke Olge, koјa јe bila rodom iz Pančeva i živјela sa njim u Vladimirovcu, sahranjen u Zemunu, u porodičnoј grobnici, budući da јe Pavle rođeni Zemunac. Tako su Lazićevi definitivno iščezli iz Karlovaca i Vladimirovca", kaže se na kraјu priče "Cincareva Dara, Svetomir, Milenko".

PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ

(NASTAVIĆE SE)

Pratite nas na
Pridružite nam se na viber community
Pratite nas
i na telegram kanalu
Pratite nas
i na WhatsUp kanalu

Izdvojeno

29. maj 2024 02:04