Evropska unija isporučuje Spajiću spisak hitnih zadataka

Crna Gora je juče na Međuvladinoj konferenciji između Crne Gore i Evropske unije u Briselu zatvorila i pregovaračko poglavlje 8 – konkurencija i poglavlje 29 – carinska unija, čime je zatvoreno ukupno 18 pregovaračkih poglavlja.

Zatvaranjem ova dva pregovaračka poglavlja, koja pripadaju klasterima 2 i 3, Crna Gora potvrđuje da je ostvarila neophodan stepen usklađenosti sa pravnom tekovinom Evropske unije u oblastima politike konkurencije i carinske unije. Održavanje ove konferencije predstavlja još jedan važan korak u završnoj fazi pregovora, potvrdu posvećenosti Crne Gore sprovođenju sveobuhvatnih reformi i povjerenja Evropske unije u ostvareni napredak, saopštio je Pokret Evropa sad.

Nakon ove međuvladine konferencije u Briselu, predsjednik Vlade Milojko Spajić dobija izuzetno precizan, rigorozan i politički težak popis domaćih zadataka koje naša država mora završiti u ekspresnom roku, odnosno već do naredne konferencije koja je planirana za oktobar. Prema ekskluzivnim i nezavaničnim saznanjima "Dana" iz diplomatskih izvora u Briselu, Evropska komisija je pripremila jasne i nedvosmislene uslove bez čijeg ispunjenja neće biti daljeg napretka na evropskom putu. Ove poruke, koje zapravo predstavljaju novu mapu puta, crnogorskom premijeru i njegovom timu se upravo predočavaju, kako bi u potpunosti shvatili ozbiljnost situacije i dinamiku koju Brisel nameće.

Evropska unija na sam vrh liste prioriteta stavlja završetak ustavnih promjena, kao i hitno kompletiranje ključnih institucija u pravosudnom i izbornom sistemu, koje već dugo opterećuje reformski proces. Od Podgorice se izričito traži brzi izbor preostala dva člana Sudskog savjeta, kao i potpuno popunjavanje Ustavnog suda izborom dvoje nedostajućih sudija čija su mjesta upražnjena. Pored pravosudne grane vlasti, pod lupom je i izborna reforma, gdje Brisel insistira na hitnom izboru novih članova Republičke izborne komisije, ali i na konačnom usvajanju svih preostalih zakona koji su direktno vezani za izbornu reformu, kako bi se zaustavila praksa institucionalne nesigurnosti. Takođe, izričit zahtjev EU je i formiranje i izbor Fiskalnog savjeta, nezavisnog tijela koje bi moralo da kontroliše javne finansije, kao i konačno okončanje svih preostalih imenovanja u brojnim državnim agencijama i institucijama koje se mjesecima ili čak godinama nalaze u takozvanom v.d. stanju.

Poseban i veoma oštar akcenat u ovom dokumentu stavljen je na potpunu depolitizaciju i profesionalizaciju javnog sektora, koji je, prema ocjenama iz Brisela, i dalje pod snažnim partijskim uticajem. Naš izvor navodi da EU zahtijeva suštinske izmjene Zakona o izboru državnih službenika i namještenika kako bi se spriječilo zapošljavanje po partijskom ključu, kao i hitne izmjene Zakona o Upravi policije i Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB). Od Spajićevog kabineta se očekuje rigorozna i potpuno neselektivna primjena svih inspekcijskih i sudskih odluka kada je u pitanju poništavanje nezakonitih zapošljavanja u državnom aparatu. Kao kruna ove reforme, traži se hitna izrada sveobuhvatnog petogodišnjeg plana reforme javne uprave, kojim će se jasno i precizno definisati da optimalan broj zaposlenih na državnom budžetu može iznositi maksimalno 42.500, što će zahtijevati ozbiljnu racionalizaciju.

Ultimatum za medijske zakone

Jedan od najizričitijih i politički najosjetljivijih uslova koji se postavlja pred vladu Milojka Spajića jeste hitno vraćanje medijskih zakona na prvobitna rješenja. Brisel je veoma pažljivo registrovao sve prepravke, amandmane i zakonske izmjene koje su unošene u prethodnom periodu, a koje su, prema jasnoj ocjeni evropskih eksperata, znatno umanjile nezavisnost javnog servisa i regulatornih tijela na medijskoj sceni. Ovo pitanje se u Evropskoj komisiji tretira kao svojevrsni lakmus papir za istinsku političku volju izvršne vlasti da oslobodi medije od partijskog uticaja i pritisaka. Svako dalje taktiziranje, odlaganje ili izbjegavanje vraćanja na standarde koje je EK prethodno odobrila smatraće se direktnim kršenjem preuzetih obaveza iz oblasti vladavine prava, što bi automatski moglo da zaustavi ili potpuno blokira narednu, oktobarsku fazu pregovora.

Evropska komisija pokazuje i veliko nezadovoljstvo radom pojedinih državnih preduzeća koja umjesto profita donose gubitke i služe za udomljavanje partijskih kadrova. Zahtijeva se hitna i temeljna analiza rezultata poslovanja svih državnih kompanija, a nakon toga i ozbiljne, radikalne kadrovske promjene na njihovom čelu. Prema našim saznanjima, na ovoj stavci posebno insistira novi evropski komesar za koheziju Rafael Fito, i to preko komesarke Marte Kos i predsjednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen. Upravo je Marta Kos, kako saznajemo, u prethodnim kontaktima veoma jasno i direktno prenijela čvrst stav Evropske komisije da je aktuelni crnogorski vladin kabinet, koji broji čak 35 članova, nešto što je apsolutno daleko od bilo kakvih evropskih standarda i primjera dobre prakse.

Kos: Crna Gora ostaje prvi favorit za članstvo

Evropska komesarka za proširenje Marta Kos ocijenila je jučerašnji dan kao "Superutorak" za politiku proširenja Evropske unije, ističući da su istog dana održane četiri međuvladine pristupne konferencije sa zemljama kandidatima – prvi put poslije više od dvije decenije. Ona je poručila da je Crna Gora i dalje najdalje odmakla u pristupnim pregovorima i predvodi sve kandidate za članstvo. Istovremeno je upozorila da politički zamah mora biti pretočen u konkretne rezultate, naglasivši da podrška država članica nije bezuslovna, već zavisi isključivo od ispunjavanja preuzetih obaveza i sprovođenja reformi.

Osim unutrašnjih reformi, Brisel neće tolerisati ni dalje kašnjenje u usklađivanju vizne politike sa Evropskom unijom, što je jedan od ključnih uslova u okviru poglavlja 24. Isto tako, crnogorskoj delegaciji se upućuje više nego jasno i oštro upozorenje da bi bilo kakve eventualne političke aktivnosti unutar aktuelne vladajuće većine u Crnoj Gori, koje bi išle u pravcu pokretanja priče o "otpriznavanju" nezavisnosti Kosova, mogle imati katastrofalne posljedice. To bi, prema stavu EU, direktno dovelo do ponovnog otvaranja već usklađenog poglavlja 31, koje se odnosi na spoljnu, bezbjednosnu i odbrambenu politiku, čime bi se čitav pregovarački proces vratio unazad. Zbog ogromnih kašnjenja, od Podgorice se traži pojačan rad u segmentima poljoprivrede i ekologije, gdje su zabilježeni najveći zaostaci. EK zahtijeva i da crnogorske opštine konačno postanu mnogo agilnije i sposobnije kada je u pitanju apliciranje i povlačenje sredstava iz dostupnih EU fonda. Na kraju, od Vlade se traži da u samoj Crnoj Gori pokrene mnogo aktivniju, konkretniju i vidljiviju promociju čitavog EU procesa i evropskih vrijednosti, a u tu svrhu će Evropska komisija odobriti i dodatnih tri miliona eura Kancelariji EU u Podgorici kako bi se te aktivnosti adekvatno ispratile.