Radulović: Prije garantovanih mandata ispraviti položaj Roma

Da je sigurno mjesto u parlamentu za manjine pozitivan korak, smatraju i u Građanskoj alijansi. Ipak, napominju da bi ona imala smisla jedino ukoliko bi se prije toga osigurala pravednost u važećim afirmativnim akcijama, ukazujući da se romska i egipćanska zajednica već duži niz godina nalaze u nepovoljnijem položaju u odnosu na neke manjinske narode sličnog demografskog obima.

Iz partija koje predstavljaju nacionalne manjine u Crnoj Gori, proteklih sedmica se najavljivala mogućnost zajedničkog djelovanja s ciljem da se u izborno zakonodavstvo uvrsti garantovani mandat za predstavnike manjina. Prema važećem zakonu, afirmativna akcija za manjine ogleda se u nižem izbornom pragu i važi za sve partije nacionalalnih manjina. Međutim, predstavnici Roma i Egipćana godinama traže niži cenzus od 0,35 odsto, koliko iznosi za Hrvate.

Prema ocjeni Ivana Radulovića iz NVO Građanska alijansa, uvođenje garantovanih mandata je potrebno, ali ne kao zamjene za afirmativnu akciju, već kao dodatni mehanizam. Naglašava i da bi ga trebalo uvesti tek nakon što se izjednače uslovi unutar postojećeg sistema.

– Afirmativna akcija, kroz snižen izborni cenzus i dalje zavisi od broja osvojenih glasova, dok garantovani mandati podrazumijevaju unaprijed rezervisano mjesto, nezavisno od rezultata, a što je rješenje koje postoji u više evropskih država. Sa stanovišta evropskog pravnog okvira, oba mehanizma su legitimna. Iz ugla naše organizacije, uvođenje takvog mehanizma ima smisla jedino ako se istovremeno preispita i ravnomjernost postojeće afirmativne akcije, jer bi u suprotnom nova mjera samo nadograđivala postojeće nejednakosti unutar iste ustavne kategorije manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica – kazao je Radulović za "Dan".

Nacionalne stranke će juriti garantovane mandate

Kako ističe, romska i egipćanska zajednica ne nalaze se izvan mehanizma afirmativne akcije u apsolutnom smislu, ali se već duži niz godina nalaze u nepovoljnijem položaju u odnosu na pojedine druge manjinske narode i manjinske nacionalne zajednice sličnog demografskog obima.

– Iako je riječ o zajednicama približno iste brojnosti, prema posljednjem popisu stanovništva, izborni uslovi koji za njih važe manje su povoljni. Na ovu razliku u tretmanu više puta su ukazivale i domaće NVO i međunarodni akteri koji prate stanje ljudskih i manjinskih prava, uključujući i redovne izvještaje Evropske komisije o napretku zemlje. Posljedica ovakvog stanja je da romska i egipćanska zajednica, uprkos dugogodišnjem prisustvu i demografskoj brojnosti, uporedivoj s pojedinim zajednicama koje imaju svog poslanika, do danas nijesu imale izabranog predstavnika u parlamentu. Zato smatramo da prostor za raspravu o garantovanim mandatima postoji, ali da ona ne bi bila potpuna ni kredibilna, ako ne bi prvo adresirala postojeću neravnomjernost unutar same afirmativne akcije – naglašava Radulović.

Ističe i da građanski koncept države i posebnu zaštitu manjinskih naroda ne bi trebalo posmatrati kao suprotstavljene principe.

– Ustav afirmativnu akciju već prepoznaje kao legitiman izuzetak od formalne jednakosti, upravo u cilju postizanja stvarne, suštinske jednakosti. Ovaj pristup je u potpunosti usaglašen sa evropskim standardima. Ravnoteža se, smatramo u GA, ne postiže biranjem između 'građanskog' i bilo kojeg drugog modela države, nego dosljednom i ravnopravnom primjenom principa koji je država već formalno prihvatila jednako prema svim manjinskim narodimaa. Otvaranje pitanja garantovanih mandata predstavlja priliku da se ta dosljednost uspostavi, umjesto da se dodaje novi mehanizam na već neujednačenu osnovu – zaključuje naš sagovornik, dodajući da postoji rizik da se kroz ovakve zakonske izmjene učvrste identitetske podjele, ali ističe da to nije glavni problem s kojim se danas suočavaju romska i egipćanska zajednica.