Otadžbinu gradili srcem, golim rukama i čeličnom voljom

Piše: Jovo Pejović

Na ovoj akciji je učestvovalo 62.268 brigadira. Izgradnja pruge je otpočela 1. maja, a završena je 22 dana prije roka 7. novembra. Kasnije su širom SFRJ organizovane velike omladinske radne akcije poput izgradnje pruga Šamac- Sarajevo, Doboj - Banjaluka, Beograd - Bar. Akcije na izgradnji fabrika, hidrocentrala, auto puteva, pošumljavanju goleti,

Jovo Pejović

-ASTRID HAGLAND GJERDE

regulaciji tokova rijeka, obnovi gradova od posljedica zemljotresa, izgradnji komunalne infrastrukture. U sjećanju brigadira trajno su uklesane Omladinske radne akcije, Auto-put Bratstvo jedinstvo, Sava, Đerdap, Tjentište, Vlasina, Knin, Titograd, Skoplje i mnoge druge.

O omladinskim radnim akcijama u Crnoj Gori se malo govori i piše, tako da uspomene na njih žive još samo u sjećanjima njihovih neposrednih učesnika kojih je sve manje. Arhivska građa nije sačuvana. Prve radne akcije u Crnoj Gori počele su radovima na obnovi ratom razorene Podgorice, a nastavljene izgradnjom pruga Nikšić - Podgorica i Beograd - Bar, akcijom otklanjanja posljedica zemljotresa na Crnogorskom primorju 1979. godine, izgradnjom komunalne infrastrukture na SORA Titograd i akciji na pošumljavanju goleti Titova šuma u Titogradu. Pored Saveznih radnih akcija organizovane su i brojne lokalne radne akcije u svim gradovima u Crnoj Gori. Brigadiri su radili na izgradnji komunalne infrastrukture, pošumljavnju goleti, parkovskih površina, ozelenjavanju školskih dvorišta, radničkih krugova, prostora u vojničkim kolektivima i oko Univerziteta i studenskih domova, i drugih ustanova. Brigadisti su učestvovali u odbrani gradova od poplava, šuma od požara, na akcijama berba voća i povrća na poljoprivrednim gazdinstvuma. Omladinci iz Crne Gore bili su stalni učesnici na Saveznim radnim akcijama u sastavu Omladinskih radnih brigada iz svih gradova Crne Gore i ostvarivali izuzetne rezultate. Neke brigade su učestvovale i na međunarodnim radnim akcijama. Iz Podgorice su bile na daleko poznate Omladinske radne brigade Budo Tomović, Radoje Dakić i Jovan Tomašević.

Jovo Pejović, komandant SORA Titova šuma

privatna arhiva

Za njima nijesu zaostajale ni ORB iz drugih gradova u Crnoj Gori koje su osvajale brojne nagrade i priznanja. Omladina iz osnovnih i srednjih škola, sa Univerziteta, mjesnih zajednica, radnih organizacija i vojničkih kolektiva činila je snagu svake omladinske radne brigade. Pored radnih aktivnosti, na Saveznim radnim akcijama se odvijao i bogat program društvenih aktivnosti kroz organizovanje raznih kurseva, sportskih takmičenja, kulturno zabavnih programa i drugih manifestacija. Društvene aktivnosti kao dio ukupne aktivnosti na ORA bile su od velikog značaja za svakog mladog čovjeka. One su postavljane kao prostor u koji su mladi ljudi imali mogućnost da izraze svo svoje unutrašnje bogastvo koje posjeduju, a njihova najznačajnija karakteristika je bila razvijanje trajnog prijateljstva među mladim ljudima i njegovanje vrijednosti na kojima se gradio odnos trajnog poštovanja i uvažavanja. Razlike koje danas služe kao povod za podjele nijesu primjećivane niti isticane. Ono što je krasilo sve tadašnje akcije bila je ljubav prema otadžbini, koja se nije naplaćivala novcem, jer su svi radili bez novčane naknade i gradili otadžbinu srcem i golim rukama, bez mehanizacije i velike priče. Norme su višestruko prebacivane, a radni rezultati često nadmašivali mogućnosti. Znoj na čelu i žuljevi na rukama su svjedočili da zabušavanja nije bilo. Danas se na sve ono lijepo iz prošlosti pa i na dobrovoljni omladinski rad gleda podcjenjivački. Mnogo je onih koji na to vrijeme gledaju kao vrijeme velikih zabluda. Moguće da je toga bilo, ali od zabluda koje nam je donijelo ovo vrijeme, teško da ćemo se ikada oporaviti, kao što će se teško vratiti elan, volja, ljubav, snaga, polet i postojanost koju su u sebi nosili ti mladi veliki ljudi akcijaši, istinske patriote i neumorni borci na izgradnji svoje otadžbine.

Mišljenja objavljena u tekstovima autora nisu nužno i stavovi redakcije „Dana"