Dnevna štampa Marketing Redakcija Kontakt
Dječak izboden sedam puta, majka uhapšena * Albanski ministar ugovarao šverc droge u Crnoj Gori * I osnivač OVK povlašćeni proizvođač * Prodaju 17 poslovnih prostora, a za zakup daju milione * Džem sešn sa Sarom Renar * Dječak izboden sedam puta, majka uhapšena * Pošto država?
ISSN 1800-6299
  Izdanje: 05-12-2018

Porudzbenica
Rubrike
Pogledajte

Strip Dana

Strip

Riječ Dana
Genci Nimanbegu, poslanik koalicije Albanci odlučno:
Treba dozvoliti isticanje simbola i drugih država.

Vic Dana :)

Mujo dolazi kući pijan k‘o majka, a Fata u kuhinji tužno skršta ruke:
- Crni Mujo, znaš ti kako sam dosad‘ bila srećna kad b‘ doš‘o kuć‘ trijezan...
Mujo se zanjiše i ispali:
- Vjeruj, Fato, mora i men‘ sreća nekad pomazit‘!
Prijavio se Mujo na konkurs za postavljača bandera. Posle testiranja prime sve kandidate osim njega, pa Mujo ode da se žali:
- Što ste primili njih, a mene niste, kad ja najbolje radim?
- Kako najbolje, svi postavili 10 bandera, a ti 6.
- Jes, al‘ njihove vire.
- Kako se juče završila tvoja svađa sa ženom?
- Dopuzala je do mene na koljenima.
- Nemoguće! I što je rekla?
- Rekla je: Izlazi ispod kreveta da ti ja ne dođem tamo!







Arhiva
Dan:
Mjesec:
God:

Razno
Uclani se

Feljton PROF. DR KRINKA VIDAKOVIĆ PETROV: SRBI U AMERICI I NJIHOVA PERIODIKA (9) Iseljeničke svađe - glavna tema štampe Feljton smo priredili prema knjizi prof. dr Krinke Vidaković Petrov „Srbi u Americi i njihova periodika”, koju je izdao Institut za književnost i umetnost iz Beograda
-PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ

Među onima koji su zarađivali na iseljenicima, bili su i predstavnici brodskih kompanija koji su iseljenicima prodavali karte za putovanje, razni posrednici koji su nudili usluge zbunjenim i naivnim useljenicima (da im nađu posao i smještaj, da im prevedu dokumenta, da ih posavjetuju kako šta da rade, da im pričuvaju ušteđeni novac, da ga dostave rodbini u zavičaju, da im pozajme novac s povećom kamatom). Svi koji su ovako zarađivali na grbači iseljenika nazivani su šifkartašima. Tomanović je prvi među Srbima osnovao banku u Njujorku. Njegova banka usredsredila se na iseljeničku klijentelu, a posebno na one iz Crne Gore, čiji je broj naglo rastao početkom dvadesetog vijeka. Prvi problem s Tomanovićem, o kojem je pisala tadašnja srpska štampa, nastao je 1904. kada je grupa od 59 Crnogoraca stigla u Njujork, pozivajući se na Tomanovićevu banku kao garanta njihovog zaposlenja u Americi. Po tadašnjim američkim zakonima useljenici nijesu smjeli imati ugovor o zapošljavanju prije stupanja na tlo Amerike, pa su imigracione vlasti najavile deportovanje ove grupe Crnogoraca.
Crnogorci u Njujorku bili su povezani sa zemljacima u Hejzltonu, u rudarskom gradiću koji se nalazio u susjednoj državi Pensilvaniji. Tu su se nalazili veliki rudnici uglja, a gotovo svi Crnogorci, koji su tada stizali, zapošljavali su se u rudnicima. S obzirom na veliki broj crnogorskih iseljenika u Njujorku, Hejzltonu i Bjutu, Jovo Tomanović osnovao je 1905. novi Srpsko-crnogorski savez, koji je pretendovao da okupi sve Crnogorce. Time je produbljen razdor među savezima. Pitanje ujedinjenja saveza i razdora među njima bila je jedna od glavnih tema srpske iseljeničke štampe tokom 1907. Radojević je povodom osnivanja novog crnogorskog saveza kritikovao Tomanovića, smatrajući da je on koristio plemensku surevnjivosat među Srbima radi sopstvene poslovne koristi. Štaviše, Radojević je Tomanovića i njegove ljude u „Srpskom rodoljubu“ smatrao sledbenicima „privilegovanih pravaških silnika“ s Cetinja. To je bilo vrijeme kada je srpska štampa u Americi kritički pisala o „tirjanskoj vladi u Crnoj Gori“, koja je postala „carstvo mraka“. Jovo Tomanović identifikovan je s tom vladom: „Još prije toga, od 1901. ili 1902. on je u svom listu ‘Rodoljub’ propagirao crnogorstvo i osnovao ubrzo prvo crnogorsko društvo u Njujorku, za šta ga odlikovaše ordenom sa Cetinja. To baš bješe vrijeme kada Crnogorci najviše dolažahu u Ameriku, i kako sve prolazi kroz Njujork, pokret Tomanovića raširi se brzo... tako da je Savez 1907. imao 1.500 članova“.
Na godišnjoj skupštini ovog saveza, održanoj 1906, došlo je do razdora, a na sledećoj godišnjoj skupštini i do fizičkog obračuna. Omladinci su se poslije toga izdvojili i sjedište svoje frakcije osnovali u Bjutu. Ovaj savez se ubrzo ugasio, jer je većinsko raspoloženje među crnogorskim iseljenicima bilo protiv izdvajanja iz zajedničkih srpskih organizacija.
Redakcija „Srpskog rodoljuba“ proširena je 1906. uključivanjem Radeta Laleta Jovanovića, a među glavne saradnike uvršten je Paja Radosavljević. Upravo u to vrijeme među Srbima u Americi postajalo je aktuelno pitanje jurisdikcije nad srpskim crkvama. „Srpski rodoljub“ zastupao je kritički stav prema Rusima i Ruskoj pravoslavnoj crkvi, ocjenjujući da ona nikada nije bila prijatelj Srpske crkve u Americi. „Srpska straža“ je smatrala da ovo pitanje ne zanima radnike, koji se interesuju samo za radnička pitanja, te da u tome „popovi i episkopi“ ne mogu ništa promijeniti. Paja Radosavljević je potom direktno napao Ruse i Sevastijana Dabovića, a „Amerikanski Srbobran“ je predložio sazivanje narodnog sabora. Sazvao ga je Paja Radosavljević, dok je Dabović u svojstvu starješine Srpske duhovne misije, a preko svoga Glasnika srpske pravoslavne misije u Americi, sazvao drugi sabor, koji je odbacio Radosavljevićevu ideju da se srpska crkva u Americi podredi Karlovačkoj mitropoliji u Austro-Ugarskoj. Urednik „Ujedinjenog srpstva“ bio je u to vrijeme Đorđe Čokorilo. Mada je bio rođak Radosavljevićev, on se po ovom pitanju nije slagao s njime, nego je smatrao, kao većina Hercegovaca, da po svaku cijenu treba odbiti jurisdikciju Karlovačke mitropolije, zato što „crkvena jurisdikcija vodi u političku jurisdikciju“. Čak su i mnogi krajiški Srbi iz Pensilvanije, članovi saveza „Srbobrana“ bili protiv jurisdikcije Karlovačke mitropolije. Među njima je bio i Savo Hajdin, jedan od osnivača saveza „Srbobran“.
U zemlji velikoj kao Amerika, u kojoj su srpske zajednice bile veoma udaljene jedna od druge, novine su igrale vrlo važnu ulogu u povezivanju iseljenika, vršenju uticaja na njih, pa i u poslovnom iskorišćavanju iseljenika. S obzirom na troškove izdavanja novina, njih su najlakše mogli finansirati organizacije, poput potpornih saveza, i šifkartaši, a rijetko kad pojedinci:
„Nijedan od većih ‘šifkartaša’ u Americi nije bio bez svoje novine. U novinama se nalazila njegova adresa, oglasi njegovi i preko njih on ‘dokazuje’ da je za naše ‘rođake i zemljake’ najbolje da svoj novac ostave kod njega“ [...]
(NASTAVIĆE SE)

Komentari

Komentari se objavljuju bez zadrške.

Zabranjen je govor mržnje, psovanje, vrijedjanje i klevetanje. Nedozvoljen sadržaj će biti izbrisan u najkraćem roku čim bude primijećen ili prijavljen, a autori spornog komentara rizikuju da budu prijavljeni nadležnim institucijama.

Prijavite neprikladan komentar našem MODERATORU.

Ukoliko smatrate da se u ovom članku krši Kodeks novinara, prijavite našem Ombudsmanu.

Uslovi korišćenja

Svako neovlašćeno korišćenje sadržaja štampanog i on-line izdanja Dana kažnjivo je i vlasnik prava shodno Zakonu o autorskim i srodnim pravima ima pravo na zaštitu od istog, kao i na naknadu štete prouzrokovane takvim radnjama. Zabranjeno je svako objavljivanje, modifikovanje, kopiranje, štampanje, reprodukovanje, distribuiranje ili na drugi način javno prikazivanje podataka, tekstova, fotografija i informacija iz naših izdanja, bez pisane saglasnosti Jumedia Mont doo.

MARKETING
loading...

Najčitanije danas

INFO

Zaštitnika prava čitalaca Dan-a

OMBUDSMAN

kontakt:

ombudsman@dan.co.me

fax:

+382 20 481 505

Pogledajte POSLOVNIK

Pratite rad OMBUDSMANA

Pogledajte IZVJEŠTAJE

Karikatura DAN-a
Karikatura
Pogledaj sve karikature >>>

Najčitanije - 7 dana


 

Prognoza dana

 



 

Developed by Beli&Boris - (c) 2005 "Dan"