Jedna jutarnja navika mogla bi da poveća rizik od demencije

Prema studiji, kod ljudi koji preskaču doručak zabilježeni su viši nivoi markera povezanih s rizikom od demencije, piše "EatingWell".

Za mnoge doručak nije najvažniji, već obrok koji se najčešće preskače. Podaci prikupljeni od 2015. do 2018. godine pokazuju da je 15 odsto Amerikanaca starijih od 20 godina redovno izbegavalo doručak. Razlozi su različiti - od užurbanih jutara do popularnosti povremenog posta kao metode mršavljenja, koja ograničava vrijeme predviđeno za jelo, prenosi Index.hr.

Iako postoje dokazi da povremeni post nekima može kratkoročno pomoći u gubitku kilograma, preskakanje doručka može imati i negativne posledice. Ono može izazvati stresnu reakciju u tijelu, podstičući oslobađanje kortizola i nakupljanje masnoće na stomaku.

Izbjegavanje jela ujutru takođe može pojačati osjećaj anksioznosti zbog niskog nivoa šećera u krvi, kao i izazvati "moždanu maglu", s obzirom na to da je glukoza primarno gorivo za mozak. Dugoročno, ta navika mogla bi negativno da utiče i na zdravlje mozga, što je i predmet nove studije.

Kako je sprovedeno istraživanje?

Naučnici su sproveli opservacionu studiju u kojoj su pratili učesnike u njihovim uobičajenim životnim navikama. Za razliku od eksperimentalnih studija, ovdje učesnici nisu bili podijeljeni u grupe kojima bi bilo naloženo da preskaču ili jedu doručak.

Umjesto toga, bilježili su vrijeme svojih obroka, što je istraživačima omogućilo poređenje karakteristika onih koji doručkuju i onih koji to ne čine. U grupu "onih koji preskaču doručak" svrstane su osobe koje tu naviku praktikuju najmanje jednom nedjeljno.

U istraživanju su učestvovale osobe starije od 60 godina iz kineskog grada Čengdua, koje su pristale na trogodišnje praćenje. Isključeni su pojedinci s teškim bolestima srca i infekcijama centralnog nervnog sistema. Od početnih 973 učesnika, studiju je završilo njih 859, od čega je 117 redovno preskakalo doručak.

Zbog neravnomjernog broja učesnika u grupama, naučnici su sproveli dodatnu analizu stvaranjem parova "jedan na jedan" na osnovu starosti, pola, obrazovanja i genetskog profila ApoE, kako bi obezbijedili što bolju uporedivost.

Na početku su prikupljeni demografski podaci, a kognitivna funkcija procjenjivana je na svakih 18 mjeseci pomoću Mini-mental testa (MMSE), kratkog upitnika koji provjerava pamćenje jednostavnih činjenica. Svi učesnici testirani su i na gen ApoE, čije prisustvo povećava rizik od Alchajmerove bolesti.

Dio učesnika, njih 179, podvrgnut je i snimanju mozga magnetnom rezonancom (MRI) radi praćenja zapremine mozga, budući da je atrofija - smanjenje mozga - povezana s demencijom. Na kraju studije, nakon 36 mjeseci, svima su uzeti uzorci krvi radi analize biomarkera koji ukazuju na neurodegeneraciju, odnosno gubitak funkcije nervnog sistema.

Šta je studija otkrila?

Na početku istraživanja nije bilo značajnih razlika u kognitivnim sposobnostima između dvije grupe. Slični rezultati zabilježeni su i nakon 18 mjeseci. Međutim, na završnom pregledu posle tri godine pojavile su se razlike. Osobe koje su redovno preskakale doručak imale su niže rezultate na MMSE testu od onih koje su doručkovale.

Ta povezanost ostala je prisutna i nakon što su naučnici uzeli u obzir druge faktore poput starosti, pola, obrazovanja, tjelesne mase, statusa gena ApoE, krvnog pritiska i nivoa masnoća u krvi.

Analizom je utvrđeno da su niži nivo obrazovanja, gojaznost, hipertenzija i redovno preskakanje doručka bili povezani s kognitivnim padom tokom trajanja studije. Uz to, osobe koje su preskakale doručak imale su više nivoe biomarkera neurodegeneracije.

U skladu s tim nalazima, snimci magnetne rezonance pokazali su izraženiju atrofiju mozga kod 34 učesnika koji su preskakali doručak u poređenju s onima koji su redovno jeli ujutru.

Šta to znači u svakodnevnom životu?

Budući da su isključeni drugi uticajni faktori poput starosti i tjelesne mase, ova studija sugeriše da bi redovno preskakanje doručka moglo biti nezavisan faktor rizika za kognitivni pad kod starijih osoba. Istraživači smatraju da ta navika može direktno uticati na porast biomarkera kognitivnog pada i smanjenje zapremine mozga.

Ključna riječ je "navika". Ona se formira vremenom, što znači da su učesnici koji preskaču doručak to vjerovatno činili i pre početka studije. Poznato je da promjene u mozgu koje dovode do Alchajmerove bolesti i drugih oblika demencije mogu početi decenijama prije pojave simptoma. To znači da je sada pravo vrijeme za usvajanje navike doručkovanja.

Ako redovno preskačete doručak, razmislite zašto. Niste gladni ujutru? Nemate vremena? Doručak ne mora biti obilan niti oduzimati mnogo vremena. Smutiji se brzo pripremaju i mogu se ponijeti na posao. Ovsene pahuljice ili čija puding mogu se pripremiti veče ranije. Isto važi i za razne mafine s jajima ili pečenu ovsenu kašu.

Ako ste među onima koji posle doručka brzo ogladne, vašem obroku možda nedostaju vlakna ili proteini. Mnoge gotove žitarice siromašne su tim hranljivim materijama. Birajte one s manje šećera i više vlakana i kombinujte ih s mlijekom, jogurtom ili kefirom.

Kombinacija vlakana i proteina spriječiće nagli pad šećera u krvi. Integralni tost s jajima, avokadom ili puterom od orašastih plodova takođe je odličan izbor. Na kraju, ko kaže da za doručak morate jesti tradicionalnu hranu? I ostaci od večere sasvim su prihvatljiva opcija.