Antikomunistička represija u Kraljevini Jugoslaviji i okupiranoj Srbiji (6): Batinanje korbačem po bosim tabanima

Uhapšenici, uvedeni u kancelariju isljednika ili drugu prostoriju određenu za isleđivanje, bili su vezani i bez mogućnosti da se odbrane ili izbjegnu udarce, dok su u iznudi priznanja najčešće učestvovala trojica ili više policajaca. Količina primijenjene prinude uglavnom je zavisila od istrajnosti uhapšenog i težine optužbi koje su mu stavljane na teret, ali su na nju mogle uticati i druge okolnosti: pol, uzrast, opšte stanje uhapšenog, kao i specifične situacije poput trudnoće ili postojanja instrukcija ili intervencija vezanih za postupak sa datim licem.

Tuča rukama i nogama bila je sasvim uobičajena i na izvjestan način mogla se smatrati tek uvodom u težu i sistematičniju torturu. Nakon nje bi uslijedilo udaranje gumenim pendrecima ili drvenim motkama, obično u kraćem vremenskom trajanju. Za one uhapšene koje ni ovakav vid prinude nije opredijelio na saradnju sa isljednicima slijedili bi još teži oblici fizičke torture. Nad uhapšenima oba pola primjenjivano je, u takvim slučajevima, batinanje korbačem ("goveđom žilom") po bosim tabanima i debelom mesu. Ova vrsta mučenja izazivala je veliki bol, pa se često dešavalo da, nakon izvjesnog broja udaraca, uhapšeni izgubi svijest. U takvim slučajevima obično je ubrzo polivan hladnom vodom i šamaran da se povrati. Oni komunisti koji su se posebno hrabro i snažno držali tokom isleđivanja bili bi, u toku samo jednog saslušavanja, više puta ponovo tučeni čim povrate svijest. Znatan broj onih koji su se slomili "pod batinama" i pristali da odaju informacije koje su znali činili su to upravo tokom ili nakon ove faze istrage.

U istorijskim izvorima ostali su zabilježeni i ekstremniji vidovi torture. Varijanta tuče po tabanima mogla se realizovati i uz provlačenje drvene motke ili čelične šipke između ruku i nogu uhapšenoga, te njegovog postavljanja da visi između dva stola ili drugih komada namještaja dok trpi torturu, a primjenjivana je i varijanta u kojoj bi jedan od isljednika sio na leđa uhapšenog i vukao ga za kosu, dok je od drugih istovremeno bio tučen po tabanima ili leđima. Zabilježeni su slučajevi u kojima su kao sredstvo za nanošenje bola i povreda korištene vreće sa pijeskom i pendreci različite debljine.

Antikomunistička represija u Kraljevini Jugoslaviji i okupiranoj Srbiji (5): Vezivali im ruke i za vrijeme jela

Nezavisno od onesvešćivanja okrivljenog – koje je na izvjestan način postalo uobičajen ishod pri dužim isleđivanjima – u slučaju odbijanja priznanja, tuča bi trajala do trenutka kada bi uhapšeni počeo da (obilnije) krvari ili kada bi nanijete povrede mogle da ugroze cjelokupan nastavak istrage. Onda bi se pristupalo privremenom saniranju povreda. U slučaju tuče korbačem po tabanima ili zadnjici, uhapšenom bi obično bio donijet lavor sa hladnom vodom ili Burovim rastvorom, u koji bi potapao bolne djelove tijela. Ukoliko je istraga vršena tokom zimskih mjeseci na isti način korišćen je snijeg. Na ovaj način unekoliko je ublažavana patnja žrtve i sprečavalo se stvaranje još većih otoka ili inficiranje rana. U rijetkim slučajevima u kojima bi, tokom isleđivanja, došlo do ozbiljnijih povreda unutrašnjih organa ili preloma kostiju, ili pak naknadnog razvoja infekcije na ranama, uhapšenima bi bila ukazivana ljekarska pomoć ili bi bili upućeni na bolničko liječenje do oporavka.

Nasuprot u javnosti isticanim rijetkim primjerima čeličnog držanja pred isljednicima, najveći broj uhapšenih zapravo bi priznavao krivicu ili bar djelimično odao informacije o partijskom radu u nekoj od opisanih faza torture.

PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ

(NASTAVIĆE SE)