Ko je bila Jovanka Broz – udaja za Tita i status u braku (9): Prve četiri godine braka Tito putovao bez Jovanke

Kada je 1956. otvoren Atelje 212, svečanom činu nije prisustvovao predsjednik Tito, ali jeste njegova tridesetdvogodišnja supruga. Novine su donijele sledeću vijest: "U Beogradu je sinoć otvorena kamerna scena – Atelje 212 – koncertnim izvođenjem Geteovog 'Fausta', uz učešće beogradskog dramskog kvarteta – Marije Crnobori, Mate Miloševića, Ljubiše Jovanovića i Viktora Starčića. Djelo je režirala Mira Trailović. Svečanom otvaranju Ateljea 212 prisustvovali su potpredsjednik Saveznog izvršnog vijeća Rodoljub Čolaković, predsjednik Saveznog vijeća Savezne skupštine Vlada Zečević, predsjednik Narodnog odbora Beograda Miloš Minić, predsjednik komisije za kulturne veze sa inostranstvom Marko Ristić. Predstavi je takođe prisustvovala supruga predsjednika Republike Jovanka Broz. Na prvoj predstavi zapažen je i veći broj kulturnih i javnih radnika."

Jedna od osobenosti Brozove vladavine jesu bila brojna, raskošna, ponekad i megalomanska putovanja. Nakon izbora za predsjednika SFRJ 1952, njegova diplomatska djelatnost postaje sve intenzivnija. Pa je tako, iako se podaci razlikuju, za vrijeme provedeno na čelu države iz zemlje zvanično putovao 193 puta, lično je predvodio 160 državnih delegacija, proputovavši 70 zemalja na svim kontinentima, sem Australije. Van zemlje je proveo oko hiljadu dana, što čini gotovo desetinu njegovog dugogodišnjeg vladalačkog staža. Iako se godina vjenčanja Jovanke i Josipa Broza poklapa sa godinom kada počinju Brozove učestale diplomatske aktivnosti, Jovanka ipak ne prati supruga na putovanjima u prve četiri godine braka.

Ko je bila Jovanka Broz – udaja za Tita i status u braku (8): Trebala da nadomjesti ulogu AFŽJ

Razlog ovakve Brozove odluke nije poznat pa nam ostaje samo da nagađamo razloge zbog kojih prva drugarica nije bila pratnja suprugu prvih godina zajedničkog života. Slovenački istoričar, Jože Pirjevec mišljenja je da Jovanka nije bila uvrštena u spisak putnika za Veliku Britaniju 1953, na dvor kraljice Elizabete II, zbog njenog skromnog porijekla i nesnalaženja u formalnim procedurama državnih protokola: "Jovanka nije otišla na put, jer se očito nije osjećala doraslom ulozi. Valja uzeti u obzir da je poticala iz nadasve skromnih prilika, da takoreći nije imala nikakvo obrazovanje pa je kao bivša partizanka vjerovatno bolje znala da barata mitraljezom nego da nastupa u društvu. Marija Vilfan, žena Titovog sekretara, među prvima joj je objasnila da se riba ne jede nožem i da se nož ne liže." Ovakav, može se reći, elitistički Pirjevčev stav nema sasvim čvrsto opravdanje, pošto su svi članovi Brozovog kabineta bili bivši partizani i partizanke, pa tako teza da je Jovanki bolje pristajao mitraljez nego društvena prezentnost, mogao bi se onda odnositi i na gotovo sve ostale članove jugoslovenske delegacije. Ono što je javnosti poznato jeste činjenica da je početkom 1952, neposredno prije vjenčanja, na Brozovo insistiranje, tada još uvijek samo dvorska činovnica, Jovanka Budisavljević, boravila u Rimu, kao gošća bračnog para Velebit, tj. kao gošća jugoslovenskog ambasadora u Italiji. Tog događaja sjeća se i Vladimir Velebit, tadašnji ambasador u Italiji: "Nije bila potrebna velika domišljatost da dođem do zaključka da Tito želi da njegova buduća supruga neko, makar i kraće vrijeme, boravi u jednoj sređenoj obitelji i uz to osjeti nešto od života i ponašanja u inozemstvu."

PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ

(NASTAVIĆE SE)