Memoari Luja Franšea D'eperea (2): Prisvajali mu ranije osporavano

Upravo sam postavio kapetana Furnijea, koji je prethodno bio u mom štabu, za komandanta 49. pješadijskog bataljona. Furnije je vrlo dobro poznavao Balkan gdje je bio u pratnji generala Debeneja. Pozvao sam ga da dođe iz Betenija gdje se njegov bataljon tada nalazio. Istovremeno sam poslao poručnika Halbrenera, učenog čovjeka, u biblioteku u Remsu po karte i sva potrebna dokumenta. Na osnovu ovako dobijenih informacija postalo je moguće preraditi i na prihvatljivu osnovu postaviti rad pukovnika De Lardemela. Trupe bi se iskrcale u Solunu i etapnim marševima bi stigle u Srbiju, dok bi željeznica služila prije svega za ispomoć, za prevoz prethodnice i snabdijevanja i evakuaciju. Na taj način bi na proljeće osam francuskih pješadijskih divizija moglo da bude koncentrisano kod Beograda, spremne da izvrše naređenja savezničke koalicije.

U tom trenutku bi Italija ušla u rat, Rusi bi odnijeli pobjedu u Galiciji, Bugari bi ostali neutralni, a srpska vojska bi bila sačuvana.

U decembru 1914. sastala se Narodna skupština da izglasa budžet za 1915. godinu. Benaze je napustio štab armije da bi učestvovao u radu Narodne skupštine i tom prilikom je odnio jedan primjerak ovog projekta Polu Dešanelu, predsjedniku Narodne skupštine. Projekat je kružio i 7. januara vrhovnokomandujući francuske vojske je pozvan u Jelisejsku palatu. General Žofr je bio odlučno protiv svakog smanjivanja trupa kojim je komandovao. Podržan od Milerana, koji je tada bio ministar vojni, svojim argumentima je pokolebao Remona Poenkarea, Vivijanija i Aristida Brijana.

Dana 22. januara, na podstrek Benazea, Dešanel me je posjetio u mjestu Žonšeri sa namjerom da dobije više informacija o projektu i otišao je potpuno uvjeren u njegovu ostvarivost. Projekat ponovo postaje aktuelan. Brijan, Vivijani, Poenkare, uspjeli su da pridobiju Milerana. Tražio sam 8 francuskih pješadijskih divizija, koje je bilo moguće obezbijediti bez slabljenja francuskog sjeverozapadnog fronta. Dvije divizije, koje su potom otišle na Dardanele, i šest francuskih divizija formiranih od novih pukova serije 400 i od novih bataljona lovaca serije 100. Potom su se Englezi umiješali. Maršal Frenč je neprijateljski raspoložen, ali 3. februara 1915, tokom razgovora u Jelisejskoj palati, Lojd Džordž je prihvatio ideju o francusko-engleskoj intervenciji na Balkanu. Francuska vlada razmatra ovo pitanje 4. februara i 7. februara Mileran poziva Žofra na razgovor.

Memoari Luja Franšea D'eperea (1): Francuski maršal i srpski vojvoda

Projekat je definitivno propao oko 15. februara zbog protivljenja Delkasea, nekadašnjeg ministra mornarice, a tada ministra spoljnih poslova, koji je izjavio da mornarica nije u stanju da preveze toliku vojsku i da je snabdijeva na tolikoj udaljenosti. Pošto se njegov veliki neprijatelj, Klemanso, takođe protivio ovoj operaciji, vlada je projekat napustila. Ovu informaciju mi je prenio sam Poenkare mnogo kasnije dok smo jedan uz drugog išli u pogrebnoj povorci Delkasea, kojega sam mu ja tada hvalio.

Malo više sam se zadržao na događajima koji su prethodili mom dolasku u Solun kako bih pokazao kakve sve teškoće ima parlamentarna vlada u vođenju rata, ali i da bi istakao moj udio u ovom projektu. Jednom kad sam uspio da svoj projekat realizujem, svi su sebi pripisivali ovu ideju. Istina je međutim da sam ja 6. oktobra 1914. razgovarao sa Predsjednikom Republike, tokom novembra je moj načelnik štaba razradio plan operacija i koncentracije trupa, koji je početkom decembra Benaze odnio u Pariz.

PRIPREMIO: MILADIN VELjKOVIĆ

(NASTAVIĆE SE)