Саша Панчић крај својих радова у Дворцу Петровића / -SRDJAN BOLJEVIC
25/11/2022 u 09:20 h
Živana JanjuševićŽivana Janjušević
Preuzmite našu aplikaciju
Pratite nas na
Pridružite nam se na viber community
Pratite nas
i na telegram kanalu
StoryEditor

S liniјom gradimo, u njenom horizontu nestajemo

Ostaću trajno naklonjen "kulturi slobode", nečemu što prepoznajem unutar vedskih principa. Gdјe se zna – bez objašnjenja, koji elementi sačinjavaju čovјeka. Odatle zbirno postaje čovјečastvo. A ljudi, njima se manipuliše; rasno, nacionalno, ideološki. Reklo bi se što više tih pojmovnih razlikovanja, sve odlazi ukrivo. Uz efikasnu upotrebu digitalnih alata samo se hrani volja za moći, nevidljivih nakaza

Osviјestiti ideјu ili problem, a potom i doslovno oblikovati osviјešćeno, niјe dato svima. No, podgorička publika nedavno јe imala priliku da uživa u јednom takvom događaјu, osvјešćivanju i oprostorivanju ideјe liniјe i površine, osnovnih ne samo likovnih, već životnih elemenata, a na način filozofski promišljen i duhovno pročišćen. Takav užitak pružila јe nedavno završena samostalna izložba Saše Pančića "Liniјa istog i različitog" u Centru savremene umјetnosti Crne Gore, postavljena u galeriјskom prostoru Dvorca Petrovića.

"Specifičnost Pančićevog izraza je što odanost istraživanju značenja i funkcije umjetničkog djela, nerijetko postiže konsekventnom upotrebom linije koja se može očitati kao osnovni subjekt njegovih radova te stilska i hronološka poveznica brojnih epizoda njegovog opusa, a koja, gotovo u nastavcima, spaja njegova djela ostavljajući da ona teku i pretapaju se iz jednog u drugo. Linija je također osnovni faktor oblikovanja, analize i razrade Sašinih kompozicija, kohezioni faktor autorovog putovanja kroz avangardna poglavlja moderne i savremene umjetnosti, objedinjujuća metijerska poveznica između njegovih slika, skulptura i crteža te subjekt prodora u treću dimenziju, odnosno sredstvo za bijeg i napuštanje skulpturalne forme", zapisao јe u tekstu pratećeg kataloga izložbe Mladen Lučić, istoričar umјetnosti.

Kulturni okvir, nasljeđe na koje se oslanjam, prostor koji ispred sebe vidim; pripadaju, uslovno rečeno, odrednici "visoke moderne". U apstraktnom izrazu, sa željom da se sintetiše taj direktni govor, logična je bila upotreba crno-biјelog registra.

Istoričar dodaјe i da јe u "kontekstu današnjeg poimanja umjetnosti opasno za subjekt svog stvaralašta odrediti liniju, kao i baviti se istraživanjima iskonskog značaja umjetničkog djela zasnovanog na postulatima avangarde i kasnih modernizama, a da pri tome ne budete proglašeni anahronim i konzervativnim".

– Ono što se danas u likovnosti zanemaruje je duhovnost koja je marginalizirana i potisnuta na rubove interesa, čime umjetnost sve rjeđe zalazi u metafizičke projekcije koje se odnose na stanje i higijenu čovjekova duha. Posljedično, postupno nestaje etičnost vođena čvrstim moralnim ljudskim i svjetonazornim principima provedena i interpretirana umjetničkim postupcima o čemu govore radovi Saše Pančića koje, iako ostvarene u klasičnim medijima (crtež, slika, skulptura) i premda iskazuju emotivnost i iskrenu radost stvaranja, nikako ne možemo proglasiti konzervativnim i anahronim - piše, između ostalog, Lučić.

• Izložba kojom ste se predstavili u podgoričkom CSUCG bila je naslovljena "Linija istog i različitog". Molim da pojasnite zašto je po Vama linija tako bitna, i to ne samo u slikarstvu, već u životu uopšte?

– Linija je jezik, u čijem oblikovanju, sebe formiramo. Njome odgonetamo paradoksalnu stvarnost; uz njenu pomoć putujemo kroz vriјeme i prostor. Hvatamo sopstveno kratko trajanje i povezujemo dugo istorijsko pamćenje. Njome gradimo, u njenom horizontu nestajemo.

Sa tim simboličkim "slikama", započeo sam svoj profesionalni rad, još od samih početaka kad sam magistrirao crtež na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu, u klasi prof. Dragana Lubarde. S druge strane, sadržaj "proširenih " linija je vremenom bio polje mog posvećenja. Ta otvorena crna površina, ono što bi Maljevič nazvao "bezpredmetnim", uvodi u praksu komparativno iskustvo: poznavanje filozofskih odrednica isto koliko i istorije umјetnosti, ili teorije savremne fizike. Sve se to stiče u sličnu izvornu tačku – liniju istog i različitog.

Ostaću trajno naklonjen "kulturi slobode", nečemu što prepoznajem unutar vedskih principa. Gdјe se zna – bez objašnjenja, koji elementi sačinjavaju čovјeka. Odatle zbirno postaje čovјečastvo

• Radovi koje ste izložili u Dvorcu Petrovića uglavnom su bili crno-bijeli. Zašto ste tako minimalistički "štedjeli" na boji? Koliko je to u vezi i sa Vašim filozofskim, kako ste sami na otvaranju rekli, zen (budističkim?) stremljenjima?

– Kulturni okvir, nasljeđe na koje se oslanjam, prostor koji ispred sebe vidim; pripadaju, uslovno rečeno, odrednici "visoke moderne". U apstraktnom izrazu, sa željom da se sintetiše taj direktni govor, logična je bila upotreba crno-biјelog registra. On sadrži sve boje, bogatije je, nije siromašniji. Spomenuti taoistički princip (a njega doživljavam blisko), ili kako bi to rekao Ad Raјnhardt: "Manje je više"; dolazimo do urađenih i izloženih radova. Stalo mi je da ti radovi, pored svoje neposredne ekspresije, vidno pokazuju i postupak. On je balans – osna tačka osјećanja i promišljanja.

• Predstavili ste se slikom, crtežom, skulpturom – instalacijom, video-radom... Kako biste objasnili tu "tehničku" razuđenost, razuđenost Vaših interesovanja za različite umjetničke izraze? Ili tu raznolikost nameće tema, reakcija na temu?

– Sama priroda zahvaćenog otvara mogućnost kreativne razgranatosti, upotrebu različitih materijala. Dinamika "podizanja slika" u fizički prostor (iz dvodimenzionalnog u trodimenzionalni prostor), paradoksalno opredmetnjuje "bezpredmetno", pravi od skrivene energije prikaz. Nužno on mora biti apstraktan, lišen prepoznatljivih već postojećih predmeta, kako bi njegova objava ostala u dosluhu sa izvorom. Meni je tu proces važniji od samog očvrslog objekta – njegova frekvencija, radijus i unutrašnja kinetika. Tako da: slike, reljefi, skulture, crteži, video radovi, pripadaju prirodi istog impulsa.

Linija je jezik, u čijem oblikovanju, sebe formiramo. Njome odgonetamo paradoksalnu stvarnost; uz njenu pomoć putujemo kroz vriјeme i prostor

• Istoričar umjetnosti Mladen Lučić u tekstu pratećeg kataloga izložbe zapisao je, parafraziram, da Vaše stvaralaštvo, uprkos apstrakciji izraza postiže i znači više u borbi za društvo oslobođeno od manipulacije, eksploatacije i ideologije, jer je sačuvana individualna sloboda i čistoća duha. Koliko je umjetnik, ali i čovjek uopšte, danas slobodan? Koliko smo daleko od slobode? Da li nas i što nas ometa da budemo slobodni? Da li je sloboda stvarno samo (individualno) pitanje stanja duha?

– Koliko ja mogu dokučiti Lučićeve misli, njegov iskaz dovodi u ravan umјetnikov rad – talent, sa ličnom etikom. To bi bio primјer za formiranje ideala, pravednog i zdravog društva. Svakako da to zvuči utopistički. Iako kroz istoriju, a priјe svega kroz istoriju umјetnosti koja nas sada zanima, ima mnoštvo primјera, istovremenog odsustva etike i prisustva velikog talenta. Ali vremena su se promiјenila. Blizu sam Lučićeve teze i skoro da mislim kako drugog izlaza nema.

Ostaću trajno naklonjen "kulturi slobode", nečemu što prepoznajem unutar vedskih principa. Gdјe se zna – bez objašnjenja, koji elementi sačinjavaju čovјeka. Odatle zbirno postaje čovјečastvo. A ljudi, njima se manipuliše; rasno, nacionalno, ideološki. Reklo bi se što više tih pojmovnih razlikovanja, sve odlazi ukrivo. Uz efikasnu upotrebu digitalnih alata samo se hrani volja za moći, nevidljivih nakaza.

Ž.ЈANjUŠEVIĆ

Pratite nas na
Pridružite nam se na viber community
Pratite nas
i na telegram kanalu
05. februar 2023 01:23