Ispod Staljinovog šinjela (7): Uspostavljanje diplomatskih odnosa i postavljanje ambasadora

I pored pasivnog otpora rumunskog kralja toga decembra mjeseca Jugoslavija je bila spremna da pošalje svog diplomatskog predstavnika u rangu ministra ili ambasadora bez predaje akreditiva. Ovakva odluka bila je isključivo želja Tita da podrži napore rumunskih komunista u borbi za osvajanje vlasti u Rumuniji. Otvaranje ambasade u Bukureštu trebalo je da ide posebnom linijom od privremenog predstavništva pri SKK. Tako je planirano da šef jugoslovenske delegacije pri Saveznoj kontrolnoj komisiji ostane Nikola Grulović, a da se za ambasadora pošalje "pogodna ličnost".

dr Nemanja Mitrović

-архива

Poslije priznanja rumunske vlade od strane Amerike i Britanije 4. februara 1946. godine, započeto je i uspostavljanje diplomatskih odnosa sa Jugoslavijom. Za prvog rumunskog ambasadora u Beogradu imenovan je Tudor Vianu, profesor literarne estetike i kritike na Univerzitetu u Bukureštu i direktor Narodnog pozorišta. Zahtjev za dobijanje akreditiva je Jugoslaviji bio upućen 10. februara. Vianu je akreditive predao Ivanu Ribaru 30. marta, a Tito ga je prvi put primio 2. aprila. Prvi jugoslovenski poslijeratni ambasador u Bukureštu postao je Dane Medaković. On je bio doktor filozofije i direktor Više pedagoške škole u Zagrebu. Ambasadori su na dužnost stupili u razmaku od nekoliko mjeseci. Tudor Vianu je u Beograd došao marta, dok je Dane Medaković započeo rad iz Bukurešta u maju mjesecu. Medakovićev mandat nije dugo trajao. Njegovo mjesto je krajem 1947. zauzeo Radonja Golubović, Titov bliski saradnik tokom rata.

Ispod Staljinovog šinjela (6): Slanje privremenog predstavnika u Bukurešt

Jugoslovensko rukovodstvo, kao ni komunistički dio vrha Rumunije, nije bilo zadovoljno radom Vianua, jer se po zapažanjima jugoslovenskih organa on isključivo kretao u društvu zapadnih diplomata i, osim deklarativnih izraza, nije činio konkretne napore za zbližavanje dviju zemalja. Njega je zbog toga 20. decembra 1947. godine zamijenio Teodor Rudenko. On je akreditive Prezidijumu Narodne skupštine predao 26. decembra. Njegov mandat se završio prije predviđenog roka zbog sukoba sa Informbiroom. Rudenko je iz Beograda povučen krajem 1949. bez zvaničnog obavještenja, što je značilo da se u zvaničnim dokumentima kao ambasador vodio narednih pet godina.

Drugi svjetski rat je ostavio različite posljedice na dve susjedne zemlje. Dok je jedna bila poprište dugogodišnjeg rata, građanskog sukoba, okupacije i surove eksploatacije, što je ostavilo razorenu privredu i infrastrukturu, dotle je druga zahvaljujući svrstavanju u tabor Osovine uspjela da izbjegne rat na svojoj teritoriji, ali ne i velike materijalne i ljudske gubitke na Istočnom frontu i eksploataciju njenih privrednih bogatstava. Sovjetska okupacija Rumunije je nakon 1944. dovela do eksploatacije, sada sa druge strane, i velikih ratnih pregnuća u korist antihitlerovske koalicije.

Jugoslavija je kao najvažniji zadatak imala obnovu infrastrukture i privrede, međutim i pored velikog radnog elana ljudi, nije bilo dovoljno materijala. S druge strane, ekonomsko iscrpljivanje Rumunije i par sušnih godina doveli su do ozbiljnih nestašica osnovnih životnih namirnica. Ipak, ona je imala naftu koja je bila ključni artikal kako za njenog susjeda, tako i za druge zemlje.

PRIREDIO: MILADIN VELJKOVIĆ

(NASTAVIĆE SE)